Dossier · Wat is echt online
Deepfakes & AI-desinformatie
Een video die nooit is opgenomen, een citaat dat niet bestaat, een Reddit-gebruiker die een bot blijkt: AI maakt nepcontent goedkoop en overtuigend. En de detectie die het moet tegenhouden, werkt maar half. Sinds augustus 2026 moeten deepfakes in de EU een label dragen, maar een label werkt alleen als de maker zich eraan houdt. Dit dossier volgt AI-desinformatie vanuit één vraag: kun je nog vertrouwen wat je online ziet en wat helpt er wél tegen?
25 stukken · bijgewerkt 3 november 2026
Wat er speelt: stap voor stap
- 14 sep 2026
Ook Franstalige Wikipedia weert AI-tekst
Na de Engelstalige versie maakt ook de Franstalige Wikipedia een verbod op door AI geschreven artikeltekst het uitgangspunt: 104 stemmen voor, 2 tegen.
- 1 sep 2026
Een op de vijf opiniestukken uit een taalmodel?
AI Report liet 252 opiniestukken uit vijf Nederlandse kranten door detector Pangram controleren: 49 (19,4%) werden als AI-gegenereerd aangemerkt en 57 als deels AI. Een detectoruitslag blijft een signaal, geen bewijs.
- 27 aug 2026
Rechtszaak: Grok zou op misbruikmateriaal getraind zijn
Een overlevende van kindermisbruik begon in Californië een class action tegen xAI: Grok zou op haar misbruikbeelden getraind zijn en nieuw materiaal hebben gemaakt. De Europese Commissie onderzoekt X en Grok sinds januari 2026 al onder de DSA.
Toon de hele tijdlijn (14 mijlpalen)
- 20 aug 2026
LinkedIn laat gebruikers AI-slop melden
In twee weken klikten ruim een miljoen mensen op de nieuwe knop "Seems like AI slop". Posts die zo gemarkeerd worden, krijgen volgens LinkedIn 40% minder weergaven.
- 19 aug 2026
Een nep-denktank als voer voor chatbots
Het "Hanover Institute" publiceerde tussen 6 en 14 augustus 124 rapporten, ruim 560.000 woorden. Responsible Statecraft en later The Guardian koppelden de site aan een Amerikaans bureau dat haar bij het ministerie van Justitie aanmeldde als materiaal voor de Israëlische overheid. Doel volgens de onderzoekers: AI-chatbots beïnvloeden die het web afzoeken.
- 2 aug 2026
Labelplicht voor deepfakes geldt
Sinds 2 augustus moeten deepfakes onder artikel 50 van de AI-verordening als zodanig herkenbaar zijn en moeten AI-generatoren hun output machineleesbaar markeren. Generatoren die al eerder op de markt waren, krijgen daarvoor tot 2 december 2026. Het is een etiket, geen eigendomsrecht op je gezicht of stem.
- 7 jul 2026
Machine verslaat mens bij nep-foto's
In Adobe-onderzoek uit 2019 haalde een neuraal netwerk tot 99% bij het herkennen van één soort gezichtsbewerking in Photoshop; mensen bleven op 53% steken. Redacties en het NFI bouwen detectie op, maar de bron blijft doorslaggevend: techniek alleen is niet genoeg.
- 3 jul 2026
Toen onze eigen AI feiten verzon
Een hallucinatie zette onjuiste feiten in profielen op ons eigen platform. Geen zeldzaam randgeval, maar een logisch gevolg van hoe modellen tekst voorspellen in plaats van feiten controleren. Precies daarom hebben we het rechtgezet en openlijk uitgelegd.
- 23 jun 2026
"Welk dier zie jij?" meet niets over je karakter
De virale test meet niet je persoonlijkheid maar het Barnum-effect: vage uitspraken die op bijna iedereen passen. AI die belooft je karakter te lezen, is sinds 2025 in de EU deels verboden.
- 22 jun 2026
AI-detectie werkt maar half
Detectoren zoals Turnitin geven zowel valse positieven als gemiste gevallen en flaggen niet-moedertaalsprekers vaker. Onafhankelijke tests vinden veel hogere foutmarges dan leveranciers claimen: een uitslag is een signaal, nooit bewijs.
- 19 jun 2026
Wikipedia verbiedt AI-geschreven artikelen
Met een stemming van 44 tegen 2 (gesloten 20 maart 2026) verbood de Engelstalige Wikipedia het door AI laten genereren of herschrijven van artikeltekst. Geen detectieknop, wél een bewuste keuze over vertrouwen.
- 6 jun 2026
AI-bots manipuleerden Reddit met valse identiteiten
Onderzoekers analyseerden het archief van het experiment van de Universiteit Zürich op r/ChangeMyView (november 2024 tot en met maart 2025): twee derde van de AI-reacties speelde met een verzonnen identiteit om lezers te overtuigen.
- 3 jun 2026
146.900 verzonnen AI-citaties in de wetenschap
Een analyse van 2,5 miljoen papers schatte zo'n 146.900 door AI verzonnen citaties in 2025 alleen. Een aparte audit in The Lancet zag het aandeel biomedische papers met een nepreferentie stijgen van 1 op 2.828 in 2023 naar 1 op 277 begin 2026. Zelfs peer-reviewed onderzoek is niet immuun.
- 21 apr 2026
Deepfakes zijn nagenoeg perfect: herken je ze nog?
Een deepfake is door AI gemaakte of aangepaste video of audio waarin iemand iets zegt of doet wat nooit is gebeurd. In 2026 zijn ze bijna niet meer van echt te onderscheiden; op het beeld alleen afgaan lukt steeds minder.
Laatst bijgewerkt: 3 november 2026. Nieuwste eerst. De tijdlijn volgt onze berichtgeving en groeit mee; bronnen staan bij de gekoppelde artikelen hieronder.
Al ons nieuws en duiding (25)
- Deepfakes Amerikaanse verkiezingen: wat Nederland ervan leert
- Pennsylvania verplicht AI-label op misleidende reclame
- AI-nepzoen van Sánchez: Spaanse campagne test de Europese labelplicht
- Israël stemt in de eerste 'AI-verkiezing': 1 op 7 politieke posts met AI
- Cyberpesten met AI-nepbeelden: meldingen ruim verdrievoudigd
- Deepfakes van overleden mensen: waarom nabestaanden 'stop' zeggen
- Een op de vijf opiniestukken in de krant komt uit een taalmodel
- Grok-rechtszaak over misbruikbeelden: wat de EU al onderzoekt
- Stemklonen: waarom je stem in Nederland (nog) niet van jou is
- Microsoft Paint zet een uniek nummer in je AI-plaatje
- LinkedIn AI-slop-knop: 1 miljoen meldingen, 40% minder weergaven
- Denktank schreef 100 rapporten in een week — voer voor chatbots
- Biologen: AI-bewerkte vogelfoto's vervuilen natuuronderzoek
- Chatfishing: singles laten ChatGPT flirten op Tinder en Bumble
- AI-woningfoto's: New York wil een label, funda eist het al
- AI-moderatie struikelt over gemengde taal, ook over straattaal
- Deepfake-detectie in de fotojournalistiek: AI 99%, mens 53%
- i10X review overal hetzelfde? Zo herken je een AI-affiliate-trend
- AI-hallucinatie in onze eigen profielen: wat er misging
- Kan AI je persoonlijkheid lezen? Wat de dierentest verzwijgt
- Hoe betrouwbaar is Turnitin AI-detectie? Signaal, geen bewijs
- Wikipedia verbiedt AI-geschreven artikelen: stemming 44-2
- AI-bots op Reddit: twee derde speelde met een nep-identiteit
- AI-hallucinaties in de wetenschap: 146.900 nepcitaties in 2025
- Deepfakes herkennen in 2026: 5 checks voor een nep-video
Veelgestelde vragen
Hoe herken je een deepfake?
Op het beeld alleen lukt het steeds minder: deepfakes zijn in 2026 nagenoeg perfect. Let daarom op de context en de bron in plaats van enkel de video en gebruik detectietools. AI verslaat mensen daarin ruim (tot 99% tegen 53% bij één soort gezichtsbewerking in Adobe-onderzoek uit 2019). Twijfel je? Zoek de originele bron.
Kun je AI-detectie vertrouwen om nepcontent te vinden?
Als signaal, niet als bewijs. Tekstdetectoren zoals Turnitin geven valse positieven én missen gevallen en flaggen niet-moedertaalsprekers vaker. Bij beeld presteert AI beter dan mensen, maar ook daar is techniek alleen niet genoeg: de bron blijft doorslaggevend.
Hoeveel AI-nepinformatie staat er online?
Meer dan je zou denken: een analyse van 2,5 miljoen wetenschappelijke papers schatte in één jaar zo'n 146.900 door AI verzonnen citaties. In een Nederlandse steekproef merkte een detector een op de vijf opiniestukken in de krant als AI-tekst aan. De Engelse en Franse Wikipedia weren AI-geschreven artikelen en op Reddit speelde twee derde van de AI-reacties in één experiment met een valse identiteit.
Moeten deepfakes een label krijgen?
Ja, in de EU. Sinds 2 augustus 2026 geldt artikel 50 van de AI-verordening: wie een deepfake publiceert, moet melden dat die kunstmatig is. AI-generatoren moeten hun output machineleesbaar markeren. Voor generatoren die al eerder op de markt waren, loopt de termijn tot 2 december 2026. Vanaf die datum zijn ook AI-systemen verboden die zonder toestemming seksuele beelden van herkenbare personen maken.