AI maakt het vinden en misbruiken van beveiligingslekken sneller en goedkoper, waardoor de tijd die je hebt om een update te installeren krimpt van weken naar dagen en soms minuten. Daar waarschuwde het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) in juli 2026 voor. Hoe dat eruitziet, liet een WIRED-journalist zien: hij zette een open-weight AI-model waarvan de veiligheidsremmen waren verwijderd (via de dienst Abliteration AI) los op zijn eigen thuisnetwerk. In een paar dagen vond het model kwetsbaarheden in verschillende apparaten en kwam het binnen op een pc (Bron: WIRED). Dat is een demonstratie in een woonkamer, niet in een bedrijfsnetwerk. Maar zo’n model is volgens WIRED al te gebruiken “voor de prijs van een pizza”.
Update 25 september 2026 Gecorrigeerd: de WIRED-journalist gebruikte een model waarvan de dienst Abliteration AI de remmen al had verwijderd, en de kosten noemt WIRED “de prijs van een pizza”, niet een paar honderd euro (bron: WIRED). Ook de ongestaafde vermelding van Ivanti en Adobe is geschrapt en de AISLE-periode verduidelijkt.
Beginner-tip Een open-weight model is een AI-model waarvan de bestanden vrij te downloaden zijn, zodat je het op je eigen computer kunt draaien. Handig, omdat je data dan niet naar een leverancier gaat. Ook lastig, omdat de ingebouwde rem er dan door iemand anders afgehaald kan worden. Meer daarover in onze uitleg open AI-modellen voor het MKB.
Wat het NCSC ziet gebeuren
In de expertblog AI legt de vinger op de kwetsbare plek noemt het NCSC AI een force multiplier: geen nieuwe aanvalsvorm, wel een versneller van alle bestaande (Bron: NCSC). Voor een ondernemer springen er twee punten uit. Aanvallers hebben geen duur topmodel nodig, want ook goedkope en open-weight modellen halen dit soort resultaten. En de tijd tussen ontdekking en misbruik van een lek is volgens beveiligingsbedrijven in een paar jaar gezakt van weken naar minuten. De uitgebreide NCSC-analyse en wat die betekent voor je patchvolgorde, staat in ons leidende stuk Microsoft dichtte 974 lekken in één dag: welke zijn van jou?.
Hoe dat er in Nederland uitziet: een overheidssite voor tien euro
Abstract blijft dit lastig te wegen, dus hier is het concreet. Rogier Fischer van het Amsterdamse cybersecuritybedrijf Hadrian liet aan de NOS zien hoe hij met AI op een overheidswebsite binnenkwam. Hij liet een model naar de programmeercode kijken met de vraag of er een fout in zat waarmee hij bij afgeschermde bestanden kon. Het model zei ja. Fischer downloadde een bestand, zag daar wachtwoorden in staan en kon inloggen op de database. “Er is niets dat me tegenhield”, zei hij. De hele aanval kostte hem naar eigen schatting ongeveer tien euro aan rekentijd (Bron: NOS, 22 mei 2026).
In datzelfde stuk zet NCSC-directeur Matthijs van Amelsfort de klok erbij: “Vroeger duurde het dagen voordat een aanvaller een fout misbruikte, nu is dat uren. Dat zal minuten worden.” Zijn tweede opmerking is voor een ondernemer belangrijker dan de eerste: technologie wordt volgens hem doorgaans na een paar maanden opgepakt door mensen met slechte bedoelingen. De partijen die dit nu doen zijn beveiligingsbedrijven die het melden. Dat blijft niet zo.
Eén nuance hoort erbij, en die komt van dezelfde kant. Jaya Baloo, medeoprichter van beveiligingsbedrijf AISLE, vond met oudere en goedkopere modellen precies dezelfde fouten die een duur frontiermodel had gevonden en waarmee reclame werd gemaakt. “Het verhaal was dat AI ‘opeens’ heel goed was in het vinden van kwetsbaarheden. Maar wij konden met oudere AI-systemen diezelfde fouten vinden.” Haar bedrijf vond er tussen september 2025 en mei 2026 ruim tweehonderd, zei ze toen tegen de NOS. Dat relativeert de marketing rond de nieuwste modellen, en het maakt het probleem voor jou juist groter: als het met goedkope modellen kan, is de groep die het kan groot.
Gevorderden Let op het verschil tussen “een model vindt een kwetsbaarheid” en “iemand heeft een werkende aanval”. Baloo en Fischer denken dat verdedigers op dit moment nog in het voordeel zijn, precies omdat die tweede stap vakkennis blijft vragen. De voorsprong zit in tijd, niet in techniek. Daarom is je patchvenster de variabele die ertoe doet.
Dezelfde asymmetrie houdt inmiddels ook toezichthouders bezig. FSB-voorzitter Andrew Bailey noemde eind augustus de invloed van geavanceerde AI op cyberrisico de meest directe zorg voor het financiële stelsel; onze zustersite beschreef wat er in die brief aan de G20 staat. Dat gaat over banken en clearinghuizen, maar het mechanisme is hetzelfde als bij jou: aanvallen schalen sneller op dan verdedigingen.
De patchronden worden zichtbaar groter
Je hoeft dit niet op je blauwe ogen aan te nemen; het is te zien aan wat leveranciers uitbrengen. Oracle patcht inmiddels maandelijks en bracht in juli 2026 in één ronde 1.448 nieuwe beveiligingspatches uit (Bron: Oracle). Microsoft kondigde in juli aan zijn kwetsbaarhedenbeheer aan te passen op de snelheid van AI (Bron: Microsoft) en dichtte in september een record van 974 kwetsbaarheden op één Patch Tuesday.
Dat is op zichzelf goed nieuws: er worden meer fouten gevonden en gerepareerd. Het probleem verschuift naar jouw kant van de lijn. Elke gepubliceerde patch vertelt een aanvaller óók waar het gat zat, en AI maakt het analyseren van zo’n patch een kwestie van minuten.
Wat je nu kunt regelen
Het NCSC is er stellig over dat hier geen nieuw type maatregel voor nodig is. Wat nodig is, is dat de bestaande maatregelen opnieuw op maat worden gezet voor kortere reactietijden. Vertaald naar een bedrijf van vijf tot vijftig mensen:
Begin bij je aanvalsoppervlak en je patchtempo. Weet welke systemen van buitenaf bereikbaar zijn, wie ervan is en hoe lang je de vorige keer over een update deed. Wat niet naar buiten hoeft, zet je uit; dat is wat het NCSC “je aanvalsoppervlak verkleinen” noemt, en het is de goedkoopste maatregel die er is. De drie vragen die je daarvoor in een halve dag beantwoordt, met termijnen om met je IT-partner af te spreken, staan in Microsoft dichtte 974 lekken in één dag: welke zijn van jou?.
Zet meervoudige inlogverificatie aan waar dat nog niet staat, te beginnen bij e-mail en bij alles waar een beheerder op kan. Het NCSC noemt identiteitsbeheer als prioriteit, en dit is er de kleinste versie van.
Zorg dat je logging aan staat en dat iemand ernaar kijkt. Zonder logboek weet je na een incident niet wat er is gebeurd, en dan wordt herstel gokwerk.
Leg je incidentplan naast de nieuwe snelheid. Wie bel je, wie mag besluiten iets uit te zetten, waar staan de back-ups en wanneer heb je voor het laatst een herstel geprobeerd? Een plan dat uitgaat van dagen bedenktijd past niet meer op een aanval die in uren verloopt.
Wat dit niet is
Dit is geen aankondiging van een AI-hackersgolf die je bedrijf morgen platlegt. Het NCSC begint zijn blog juist met de mededeling dat het niet over doemscenario’s gaat. Niet elke gevonden kwetsbaarheid is bruikbaar in een echte aanval, en het bouwen van een werkende aanval vraagt nog steeds vakkennis.
Wat er verandert is de marge. Achterstallig onderhoud dat je vorig jaar wegkwam met een paar weken vertraging, kost nu sneller iets. De maatregelen die daartegen helpen staan al jaren op elk lijstje, en de meeste kosten geen licentie maar een middag aandacht. Dat is de hele boodschap, en dat is ook precies waarom hij makkelijk blijft liggen. Diezelfde kloof tussen snelheid en voorbereiding beschreven zeven Nederlandse veiligheidsdiensten in september gezamenlijk, op landelijke schaal: AI versnelt cyberaanvallen: wat de waarschuwing van AIVD en NCTV betekent. Hoe kort die marge kan zijn, liet het PHP-lek PHP2Shell in oktober zien: binnen een dag liepen de aanvalspogingen in de miljoenen.
Veelgestelde vragen
Is AI nu echt een nieuwe dreiging voor mijn bedrijf?
Volgens het NCSC niet als aparte dreiging, wel als versneller. AI automatiseert onderdelen van aanvallen die er al waren: het verkennen van doelwitten, het vinden en misbruiken van kwetsbaarheden, het schrijven van malware en het opzetten van phishingcampagnes. De doorlooptijd van een aanval gaat omlaag en er is minder technische kennis nodig. Organisaties die hun basis op orde hebben, staan volgens het NCSC ook in deze nieuwe realiteit aanzienlijk sterker. Wie AI als een los technisch vraagstuk behandelt, loopt volgens diezelfde blog het risico de kern te missen.
Moet ik als klein bedrijf sneller gaan patchen?
Ja, en vooral: voorspelbaarder. Het punt is niet dat je alles binnen een uur moet dichten, maar dat je weet welke systemen je hebt, wie ervan is en hoe lang je er nu over doet. Als je dat laatste niet kunt beantwoorden, is dat de eerste taak. Leveranciers brengen inmiddels grotere en frequentere updateronden uit; Oracle stapte van een driemaandelijkse naar een maandelijkse cyclus. Een proces dat op vier updates per jaar was ingericht, past daar niet meer op.
Kan een aanvaller zonder kennis nu zomaar inbreken?
Nee. Het NCSC schrijft expliciet dat een digibeet met toegang tot goede AI-modellen niet meteen een geavanceerde hacker is: er is nog steeds een bepaald kennisniveau nodig om zo'n model succesvol aan te sturen. Wat wel verandert, is dat iemand mét dat kennisniveau nu veel meer doelwitten tegelijk aankan. Jouw bedrijf hoeft niet interessant te zijn om geraakt te worden — het hoeft alleen bereikbaar en achterstallig te zijn.
Mag ik AI ook zelf inzetten om mijn eigen code te controleren?
Het NCSC noemt dat expliciet als optie: laat AI-modellen je interne code analyseren zodat je kwetsbaarheden vindt voordat een aanvaller dat doet. Sommige fouten zitten er al jaren in en komen nu pas boven. Laat het wel binnen je eigen omgeving gebeuren, spreek met je softwareleverancier af wie dit doet, en behandel de uitkomst als een lijst om te onderzoeken, niet als een eindoordeel.
Waar begin ik als ik hier nog niets aan heb gedaan?
Bij een inventarisatie. Schrijf op welke systemen van buitenaf bereikbaar zijn: je website, je mailserver, je VPN, camera's, de NAS, apparatuur van een leverancier die op afstand meekijkt. Zet per systeem een naam neer die verantwoordelijk is. Zet daarna alles uit wat niet naar buiten hoeft te staan. Die twee stappen kosten een middag en halen meestal meer risico weg dan een nieuw beveiligingsproduct.
Bronnen
Waar deze informatie vandaan komt.
Was dit nuttig?
Wat miste je?