Microsoft-storing treft miljoenen gebruikers wereldwijd, ook AI-assistent Copilot plat

De vijf koppen van vandaag

Microsoft-storing treft miljoenen gebruikers wereldwijd, ook AI-assistent Copilot plat
FAA zet AI in voor luchtverkeer in heel Amerika, vakbond werd niet geraadpleegd
Google lanceert Gemini 4 Hydrogen: sneller dan Flash, slimmer dan verwacht
Katwijk investeert ton in AI, raad eist extra waarborgen voor privacy
Basisschoolleerlingen stellen ChatGPT vragen die ze niet aan ouders durven

Rode draad: AI raakt steeds meer cruciale systemen, van e-mail tot luchtverkeer, maar de discussie over wie ermee mag beslissen en wat de risico’s zijn, loopt hopeloos achter.

Het nieuws van vandaag

Microsoft biedt excuses aan na storing in Outlook, Teams en Copilot

Gebruikers in zeventig landen meldden problemen. Nederlandse rechtbanken waren ruim anderhalve dag niet per mail bereikbaar.

Bedrijfsleven Infrastructuur

Grote delen van Microsoft 365 lagen van donderdag tot zaterdagochtend plat door serverproblemen. Miljoenen gebruikers konden geen e-mail versturen via Outlook en niet vergaderen via Teams. Ook de AI-assistent Copilot werkte niet. De storing begon donderdag 12 november rond 17.15 uur. Het aantal meldingen piekte vrijdagochtend om 09.00 uur. Rond 12.30 uur namen de problemen af.

Volgens Microsoft vielen servers uit door “verhoogde belasting”. Het bedrijf geeft verder geen details. Een hack was het niet. In Nederland hadden rechtbanken en gemeenten als Leeuwarden en Barneveld last van de storing. Ziekenhuizen in Canada konden patiëntenafspraken alleen nog telefonisch inplannen. De Britse politie vroeg burgers te bellen in plaats van online formulieren in te vullen.

Update 14 november: in een eerdere versie stond dat de storing gistermiddag begon en dat rechtbanken dagenlang niet per mail bereikbaar waren. De storing begon donderdag 12 november rond 17.15 uur (NOS) en was zaterdagochtend 14 november verholpen (NOS).

Wat dit betekent in Nederland: Veel organisaties zijn afhankelijk van één cloudleverancier. Dat wordt zichtbaar zodra die leverancier uitvalt: rechtspraak, gemeenten en ziekenhuizen kunnen dan niet meer normaal werken.

Onbevestigd: dit steunt op één bron; behandel de details met voorbehoud.

Bron: NOS

Luchtverkeersleiding in heel Amerika krijgt AI-adviezen, vakbond niet betrokken

De FAA zegt dat het SMART-systeem per vlucht tien minuten bespaart. Luchtverkeersleiders zeggen dat niemand hen om hun mening heeft gevraagd.

Beleid Infrastructuur

De FAA, de Amerikaanse luchtvaartautoriteit, gebruikt het AI-systeem SMART nu in alle 22 luchtverkeerscentra van het land. SMART geeft verkeersleiders adviezen over de afhandeling van vluchten. Het systeem houdt daarbij rekening met het weer, vluchtroutes, drukte in het luchtruim en de beschikbare bezetting.

Boven Washington DC is SMART al sinds september in gebruik. Volgens de FAA zijn daar 180 vluchten omgeleid op advies van het systeem. Dat leverde per vlucht gemiddeld tien minuten tijdwinst op en 80 liter kerosine minder verbruik.

De National Air Traffic Controllers Association is kritisch. Deze vakbond vertegenwoordigt meer dan 15.000 luchtverkeersleiders. Volgens de bond is hij niet betrokken geweest bij het ontwerp, de tests of de invoering van het systeem.

Verkeersleiders ter plaatse mogen de adviezen van SMART negeren. De FAA benadrukt dat het systeem “de kritieke rol van luchtverkeersleiders niet kan vervangen”. SMART neemt ook geen vliegtuigen over.

Wat dit betekent in Nederland: Ook Nederlandse luchthavens en Eurocontrol, de Europese organisatie voor luchtverkeersleiding, onderzoeken of AI kan helpen bij capaciteitsproblemen. Vakbonden en veiligheidseisen komen daarbij vaak pas laat aan bod.

Bron: Ars Technica

Een op de vier basisschoolleerlingen stelt AI vragen die ze niet aan bekenden durven te stellen

De Kindertelefoon en Unicef zien kansen, maar ook risico’s. Chatbots kunnen misleiden, en kinderen weten vaak niet dat ze met software praten.

Onderwijs Privacy

Een kwart van de basisschoolleerlingen tussen acht en dertien jaar stelt vragen aan AI die ze niet aan ouders, leraren of vrienden durven voor te leggen. Dat blijkt uit onderzoek van de Kindertelefoon en Unicef Nederland. Kinderen twijfelen ook vaak met wie ze eigenlijk praten. Gemiddeld vijf keer per week vragen ze aan de Kindertelefoon of ze met een mens of met AI spreken.

Directeur Roline de Wilde noemt dit “niet verrassend, maar wel zorgelijk”. Antwoorden van AI kunnen onjuist of misleidend zijn. Daarnaast bestaat het risico dat kinderen te veel op een chatbot gaan vertrouwen.

Het onderzoek keek ook naar andere online invloeden. Meer dan de helft van de leerlingen uit groep 5 en 6 komt online video’s tegen waarin rijk worden makkelijk lijkt. De meesten zeggen niet te geloven dat dat kan. Toch waarschuwen de organisaties dat het herhaaldelijk zien van zulke video’s wel invloed heeft.

Wat dit betekent in Nederland: Chatbots die veilig zijn voor kinderen kunnen helpen, maar ze vervangen geen menselijk contact. Ouders en scholen moeten daarom met kinderen over AI-gebruik praten, voordat kinderen er zelfstandig gebruik van maken.

Gerapporteerd: meerdere bronnen melden dit, maar sterke onafhankelijke bevestiging ontbreekt nog.

Bron: RTL Nieuws

Google lanceert Gemini 4 Hydrogen: 2,5 keer sneller dan Flash, slimmer dan Argon

Het nieuwe model is gemaakt voor snelle taken en kost minder dan eerdere topmodellen. Toch scoort het goed op intelligentietests.

Bedrijfsleven Tools

Google brengt Gemini 4 Hydrogen uit, een nieuw AI-model dat snelheid combineert met sterke prestaties. Volgens Google werkt het 2,5 keer sneller dan Gemini 3.8 Flash. Daarnaast scoort het hoger dan het zwaardere Gemini 4 Argon op de Artificial Analysis Intelligence Index, een onafhankelijke ranglijst die AI-modellen op slimheid vergelijkt.

Hydrogen is bedoeld voor snelle, goedkope taken zoals klantenservice en administratief werk. Het model kan ook opdrachten aan die uit meerdere stappen bestaan. Denk aan het doorzoeken en analyseren van data, of het zoeken in grote hoeveelheden programmacode.

Gebruikers van Google Search merken het ook. Hydrogen geeft daar betere antwoorden op ingewikkelde vragen met meerdere onderdelen. Ook toont de zoekmachine vaker visuele elementen, zoals vergelijkingstabellen en afbeeldingen.

Het model heeft vier denksnelheden: laag, gemiddeld, hoog en extra hoog. Daarmee bepaalt de gebruiker hoeveel tijd het model neemt om over een antwoord na te denken. Verder kan Hydrogen samenwerken met de zwaardere Google-modellen Carbon en Argon, in toepassingen die meerdere AI-systemen combineren.

Wat dit betekent in Nederland: Bedrijven die nog twijfelen vanwege de kosten van AI, krijgen met Hydrogen een sneller en goedkoper alternatief voor de zwaardere modellen. Voor veel dagelijkse taken blijkt het goed genoeg.

Bron: VentureBeat

Katwijk investeert miljoenen in AI, gemeenteraad eist extra aandacht voor privacy

De motie ‘Grenzeloos innoveren, digitaal weerbaar blijven’ moet voorkomen dat vernieuwing ten koste gaat van veiligheid.

Beleid Privacy

De gemeenteraad van Katwijk wil dat privacy en digitale veiligheid nadrukkelijk meewegen als de gemeente kunstmatige intelligentie inzet. De raad nam daarvoor een motie aan. DURF, D66, PRO en SGP dienden die in.

Aanleiding is het plan van de gemeente om miljoenen euro’s in AI te investeren. Hoe dat geld precies wordt besteed, is nog niet bekend.

De raad wil voorkomen dat haast en de drang om te vernieuwen leiden tot zwakke plekken in de beveiliging. Daarom moet het college van burgemeester en wethouders bij elke AI-toepassing expliciet verantwoorden hoe privacy en veiligheid zijn gewaarborgd.

Wat dit betekent in Nederland: Gemeenten zetten steeds vaker AI in om hun dienstverlening efficiënter te maken. Daar staan risico’s tegenover die ze moeten afwegen. Katwijk kiest nu nadrukkelijk voor zowel vernieuwing als bescherming.

Bron: Allesoverkatwijk.nl

AI halveert de tijd die cardiologen nodig hebben om hartecho’s te beoordelen

In een onderzoek met 1.200 echo’s presteerden AI-rapporten even goed als die van menselijke collega’s, maar artsen waren twee keer zo snel klaar.

Zorg Onderzoek

Kunstmatige intelligentie kan de tijd die cardiologen besteden aan het beoordelen van echocardiogrammen bijna halveren, zonder verlies van kwaliteit. Dat blijkt uit een gerandomiseerd onderzoek met 1.200 hartecho’s in 21 medische centra van Kaiser Permanente in Californië. Cardiologen besteedden gemiddeld 4,6 minuten aan het afronden van door AI opgestelde voorlopige rapporten, tegenover 8,5 minuten zonder AI-ondersteuning.

De beoordelende artsen brachten substantiële wijzigingen aan in 50,6 procent van de AI-rapporten en in 49,7 procent van de rapporten die door echografisten of cardiologen waren opgesteld. Beide groepen dus vergelijkbaar. AI-rapporten waren ook consistenter met eerdere bevindingen in patiëntendossiers. Cardioloog Keane K. Lee zegt dat de omvang van de tijdwinst de verwachtingen overtrof.

Wat dit betekent in Nederland: Met een chronisch tekort aan medisch specialisten kunnen ziekenhuizen met AI-ondersteuning sneller werken zonder aan kwaliteit in te boeten: mits artsen de eindverantwoordelijkheid houden.

Bron: ICT&health

Voor wie zelf met AI bouwt

OpenAI lanceert ChatGPT Wallet: Dots-agents kunnen nu zelfstandig betalen

Na biometrische goedkeuring kunnen AI-agents aankopen doen zonder je creditcardgegevens te delen.

Tools Agents

OpenAI rolt ChatGPT Wallet uit voor ChatGPT Pro-gebruikers in de Verenigde Staten. De wallet werkt met Dots, het agentsplatform dat OpenAI eerder dit jaar lanceerde. Gebruikers kunnen een creditcard toevoegen, waarna hun Dots-agents namens hen aankopen kunnen doen. Elke transactie vereist goedkeuring via Face ID of vingerafdruk.

OpenAI vervangt bij betaling de echte creditcardgegevens door een betaaltoken, vergelijkbaar met Apple Pay of Google Wallet. De agent en de verkoper zien de kaartgegevens dus niet. Op termijn wil OpenAI gebruikers vooraf parameters laten instellen zoals bestedingslimieten, categorieën of tijdsperiodes, zodat agents volledig autonoom kunnen werken. Sommige retailers blokkeren AI-agents: Amazon deed dat eerder dit jaar met Meta’s Muse-agents.

Aanbeveling: Test de wallet alleen met lage bestedingslimieten en bekijk of je workload echt gebaat is bij autonome aankopen voordat je de controle loslaat.

Onbevestigd: dit steunt op één bron; behandel de details met voorbehoud.

Bron: The Verge

NOS · Ars Technica · RTL Nieuws · VentureBeat · Allesoverkatwijk.nl · ICT&health · The Verge

Transparantie: het maken van deze editie kostte ±€0,40 aan AI-modelgebruik (7-daags gemiddelde per editie; selectie, schrijven, verrijking en eindredactie meegeteld).