---
title: "Anthropic gaat naar de beurs terwijl rechtszaken zich opstapelen rond het slachten van boeken"
url: "https://www.aiblik.nl/radar/ai-radar-nederland-16-november-2026-anthropic-beurs-terwijl-rechtszaken"
description: "Radar van 16 november (ochtend). In deze editie: Anthropic gaat naar de beurs terwijl rechtszaken zich opstapelen rond het slachten van boeken."
author: "Redactie ai/blik"
published: "2026-11-16T07:18:42+01:00"
updated: "2026-11-16T07:18:42+01:00"
language: "nl"
---

[Radar](https://www.aiblik.nl/radar/)

07:00 · ochtendeditie · maandag 16 november 2026 · 10 min lezen

# Anthropic gaat naar de beurs terwijl rechtszaken zich opstapelen rond het slachten van boeken

AI groeit razendsnel en de rekening wordt zichtbaar

![](https://www.aiblik.nl/images/digest/ai-radar-nederland-16-november-2026-anthropic-beurs-terwijl-rechtszaken.webp)

*AI-beeld*

8.129 signalen gescand · 279 kandidaten beoordeeld · 8 verhalen gekozen

## De vijf koppen van vandaag

- Anthropic gaat naar de beurs terwijl rechtszaken zich opstapelen rond het slachten van boeken
- Jensen Huang verliest Nvidia na vermeend spionageschandaal, en de AI-industrie voelt de schok
- Nederlandse datacenters zijn nodig voor AI, maar het stroomnet geeft geen krimp
- Apple lanceert studie naar AI in de gezondheidszorg, maar deelnemers móeten hun data delen
- Australische centrale bank ziet jonge softwareontwikkelaars het eerst verdwijnen uit de arbeidsmarkt

> **Rode draad:** AI-bedrijven groeien razendsnel, maar de rekening, bomen, water, banen, privacy, wordt steeds zichtbaarder.

---

## Het nieuws van vandaag

### Anthropic scande en vernietigde miljoenen boeken om Claude te trainen

*Uitgelekte interne memo’s laten zien dat het bedrijf zo juridische problemen wilde vermijden en schrijvers niet hoefde te betalen.*

`Juridisch` `Privacy`

Anthropic, het bedrijf achter chatbot Claude, gaat deze week naar de beurs. Het hoopt daarmee 60 miljard dollar op te halen. Tegelijk lopen er rechtszaken over ‘Project Panama’. Dat was een geheime operatie waarbij Anthropic miljoenen boeken met hydraulische machines liet opensnijden. Daarna werden de pagina’s gescand om Claude mee te trainen. De boeken zelf gingen vervolgens door de versnipperaar.

Volgens uitgelekte interne memo’s moest deze werkwijze “zakelijk en juridisch gedoe” voorkomen. De Volkskrant concludeert dat het bedrijf zo vermeed dat het schrijvers moest betalen.

Vooral boeken van vóór november 2022 zijn waardevol als trainingsmateriaal. Vanaf dat moment vulden chatbots het internet steeds meer met zelfgeschreven tekst. Dat is een probleem voor AI-ontwikkelaars. Als een AI-model vooral leert van tekst die door andere AI-systemen is gemaakt, gaat de kwaliteit sterk achteruit. Dit verschijnsel heet ook wel het Habsburg-effect. De naam verwijst naar het Habsburgse keizershuis, waar eeuwenlang trouwen binnen de eigen familie leidde tot erfelijke afwijkingen.

Ook Meta trainde AI op materiaal waarvoor het niet betaalde. Mark Zuckerberg gaf toestemming om miljoenen e-boeken en wetenschappelijke artikelen te gebruiken. Die waren illegaal gedownload uit zogeheten schaduwbibliotheken: websites die auteursrechtelijk beschermde teksten gratis aanbieden. Dat komt bovenop de miljarden artikelen, liedjes, films en foto’s van platforms als Facebook, YouTube en LinkedIn. Ook die zijn al gebruikt om chatbots te trainen. Het gaat daarmee om vrijwel alles wat mensen ooit online hebben gezet.

> **Wat dit betekent in Nederland:** Nederlandse uitgeverijen en auteurs kunnen zich aansluiten bij lopende rechtszaken. Het meeste trainingsmateriaal is echter al verwerkt.

**Bron:** [de Volkskrant](https://www.volkskrant.nl/economie/anthropic-en-co-eten-de-wereld-op-en-ook-u-staat-op-het-menu~b053f3eb/)

---

### Jensen Huang weg bij Nvidia na relatie met vermeende Chinese inlichtingenagent

*De chipgigant verliest in anderhalve week een derde van zijn beurswaarde. AI-bedrijven voelen de gevolgen.*

`Bedrijfsleven` `Geopolitiek`

Jensen Huang is vorige week opgestapt als topman van Nvidia. Aanleiding was zijn relatie met een vrouw die Amerikaanse inlichtingendiensten verdenken van spionage voor China. Daarna kwam ook een eerdere relatie binnen het bedrijf aan het licht. Het bestuur had toen weinig keus.

Sindsdien is Nvidia meer dan een derde van zijn beurswaarde kwijt. Begin oktober was het bedrijf nog 5.766 miljard dollar waard. Nu is dat minder dan 4.000 miljard.

Die daling raakt de hele AI-sector. Veel belangrijke spelers, zoals OpenAI en Anthropic, maken nog geen winst. Zij zijn afhankelijk van partners met veel geld, zoals Nvidia. Bedrijven in de sector zijn vaak tegelijk elkaars klant, leverancier, aandeelhouder en schuldeiser. Geld gaat dus rond tussen dezelfde partijen. Dit wordt ‘circulaire financiering’ genoemd. Het risico daarvan is al langer bekend, maar kreeg tot nu toe weinig aandacht.

Ook de manier waarop Huang het bedrijf leidde, staat ter discussie. Onder hem was er geen tussenlaag van managers: 60 topmanagers rapporteerden rechtstreeks aan hem. Huang verzette zich openlijk tegen Amerikaanse wetten die chipexport naar China moeten beperken. Daarnaast schonk hij 25 miljoen dollar voor de nieuwe balzaal van president Trump.

Het Amerikaanse Congres wil de zaak nu grondig onderzoeken. Dat past in een bredere politieke verschuiving. Bij de tussentijdse verkiezingen van twee weken geleden speelde zorg over AI en datacenters een belangrijke rol. In verschillende staten lagen 41 voorstellen om datacenters aan banden te leggen. Daarvan werden er 40 aangenomen.

> **Wat dit betekent in Nederland:** Nederlandse pensioenfondsen en grote investeerders hebben grote belangen in Nvidia. De koersval raakt hen direct.

**Bron:** [NRC](https://www.nrc.nl/nieuws/2026/11/15/de-zaak-huang-maakt-duidelijk-hoe-riskant-het-bestuursmodel-van-de-ai-sector-is-a4941433)

---

### Nederland wil meer AI-datacenters, maar het stroomnet zit vol

*Volgens lobbyisten kan Nederland niet zonder extra rekenkracht. Tegelijk raakt de elektriciteitsvoorziening aan haar grenzen.*

`Beleid` `Infrastructuur`

Nederland staat voor een lastige keuze. Bedrijven en overheid willen meer rekenkracht voor AI. Daarvoor zijn extra datacenters nodig, grote gebouwen vol computers die veel stroom verbruiken. Maar het stroomnet is nu al overbelast.

Lobbyist Stijn Grove zegt dat Nederland “niet zonder meer rekenkracht” kan. Waar de benodigde stroom vandaan moet komen, blijft echter onduidelijk. Netbeheerders zijn nu al terughoudend met nieuwe aansluitingen voor grote verbruikers.

Ook in het buitenland zijn de gevolgen van datacenters zichtbaar. In de Finse dorpen Muhos en Otanmäki kapte Google zonder vergunning 400 duizend bomen om ruimte te maken voor datacenters. De Finse politie is een strafrechtelijk onderzoek begonnen.

Datacenters gebruiken bovendien veel water om hun apparatuur te koelen. In het Amerikaanse stadje The Dalles, in Oregon, gaat 40 procent van al het lokale drinkwater naar de datacenters van Google.

Intussen blijft het gebruik van AI in Nederland groeien. Volgens het CBS gebruikt inmiddels 33 procent van de Nederlandse bedrijven met tien of meer werkzame personen AI (CBS, 2025).

**Bron:** [AI Wereld](https://aiwereld.nl/interviews-perspectieven/nederland-kan-niet-zonder-meer-rekenkracht-zegt-lobbyist-stijn-grove)

---

### Apple start studie naar AI in de gezondheidszorg, maar privacy roept vragen op

*Deelnemers stellen vragen aan een medische chatbot en beoordelen de antwoorden. Gezondheidsgegevens delen is optioneel, maar Apple moedigt het sterk aan.*

`Gezondheid` `Privacy`

Apple begint een nieuwe studie naar hoe mensen AI-hulpmiddelen gebruiken voor gezondheidsinformatie. Het bedrijf maakte dat vandaag bekend. Deelnemers stellen medische vragen via een nieuwe app voor de iPhone. De antwoorden zijn gebaseerd op bronnen zoals het medische vakblad The New England Journal of Medicine. Apple ontwikkelde de app samen met OpenEvidence, een AI-platform dat artsen en andere zorgverleners ondersteunt.

Na elk antwoord vraagt de app gebruikers om een beoordeling. Ze geven aan hoe nauwkeurig, gedetailleerd en relevant het antwoord was. Apple zoekt tot 200.000 deelnemers in de Verenigde Staten. Zij moeten 21 jaar of ouder zijn.

Bij de inschrijving kunnen deelnemers ervoor kiezen gegevens uit Apple HealthKit te delen. Dat is het systeem waarin de iPhone gezondheidsinformatie bewaart. Het gaat om gegevens over beweging en slaap, maar ook om uitslagen van medisch laboratoriumonderzoek. Apple belooft de verzamelde gegevens niet te gebruiken om AI-systemen te trainen, dus niet om ze daarmee verder te ontwikkelen. Privacy-experts wijzen er wel op dat gebruikers onder druk worden gezet om veel gezondheidsgegevens af te staan.

> **Wat dit betekent in Nederland:** Ook Nederlandse zorgverzekeraars en ziekenhuizen experimenteren met AI die helpt bij het stellen van diagnoses. Zij bieden daarbij geen vergelijkbare garanties over wat er met de gegevens gebeurt.

> **Onbevestigd:** dit steunt op één bron; behandel de details met voorbehoud.

**Bron:** [The Verge](https://www.theverge.com/tech/1033355/apples-new-study-looks-to-improve-the-effectiveness-of-ai-health-tools)

---

### Jonge softwareontwikkelaars vinden moeilijker werk sinds ChatGPT, vindt Australische centrale bank

*Jonge starters in beroepen waar AI veel werk kan overnemen, hebben minder kans op een baan dan oudere collega’s. Waarom dat zo is, is nog onduidelijk.*

`Arbeidsmarkt`

De Australische centrale bank volgt met een eigen meetsysteem waar AI de arbeidsmarkt het eerst raakt. Het systeem kijkt vooral naar jonge werknemers die instromen. Daarnaast richt het zich op beroepen waarin AI relatief veel taken kan uitvoeren, zoals programmeren, administratief werk en klantenservice.

Sinds de komst van ChatGPT is het aantal vacatures in alle beroepsgroepen gedaald. In de groep die het meest met AI te maken heeft, is die daling het grootst. Juist daar doen jongeren het slechter dan oudere collega’s. Werknemers van 15 tot 24 jaar en jonge hoogopgeleiden hebben minder vaak werk en zijn vaker werkloos.

De bank waarschuwt voor voorbarige conclusies. Het onderzoek meet welke beroepen in theorie door AI geraakt kunnen worden. Of bedrijven AI daadwerkelijk inzetten, blijft buiten beeld. Ook andere factoren kunnen meespelen, zoals economische schommelingen na de coronapandemie of de opkomst van thuiswerken.

In de Verenigde Staten ziet men een vergelijkbaar beeld. Een studie van Stanford uit augustus 2025 toonde dat de werkgelegenheid onder 22- tot 25-jarigen in deze beroepen met 13 procent daalde. Onder jonge softwareontwikkelaars ging het om bijna 20 procent. Ervaren werknemers in dezelfde beroepen bleven stabiel of groeiden zelfs.

Ook bij AI-bedrijf Anthropic is de verschuiving zichtbaar. Sinds begin 2025 daalde het aandeel juniors onder nieuwe technische medewerkers van 27 procent naar 9 procent. In augustus 2026 maakten AI-agents binnen het bedrijf al zes keer zoveel uren als menselijke werknemers. AI-agents zijn programma’s die zelfstandig taken uitvoeren.

Onderzoekers waarschuwen voor wat zij de ‘tragedie van de cognitieve meent’ noemen. Een meent is een gedeelde bron waar iedereen van profiteert. Als bedrijven geen juniors meer aannemen, krijgen jonge mensen geen kans om ervaring op te doen. Op termijn ontstaat zo een tekort aan ervaren professionals.

> **Wat dit betekent in Nederland:** Van de grote Nederlandse bedrijven gebruikt 67 procent AI (CBS, 2025). Ook hier staat de instroom van jonge IT’ers steeds meer onder druk.

**Bron:** [THE DECODER](https://the-decoder.com/australias-central-bank-finds-ai-hitting-young-workers-first-especially-in-software-and-customer-service/)

---

### Luchtverkeerstoring VS veroorzaakt door koperdraden uit de jaren tachtig, niet door AI

*Vrijdag moesten alle vliegtuigen aan de grond blijven omdat een aannemer op een afgelegen locatie routers aan het onderhouden was.*

`Infrastructuur`

De massale luchtverkeerstoring in de Verenigde Staten afgelopen vrijdag was het gevolg van verouderde infrastructuur, niet van een cyberaanval of AI. Een aannemer was bezig koperdraden te vervangen door glasvezelkabels aan routers die sinds 2001 in gebruik zijn. Niemand had verwacht dat de routineklus tot zulke problemen zou leiden, maar communicatiecentra van de luchtverkeersleiding werden overspoeld met data: elke vier tot vijf seconden meer dan duizend verbindingspogingen.

Minister Duffy zei dat de communicatie met vliegtuigen en radarsystemen uitviel. Alle vliegtuigen moesten vrijdagmiddag en -avond aan de grond blijven. Meer dan tienduizend vluchten werden zaterdag geannuleerd of vertrokken met vertraging. Duffy wees op structurele achterstanden: “Vrijwel elke organisatie in Amerika is overgestapt van koper naar glasvezel en van analoog naar digitaal. Wij lopen fors achter.” Hij schat dat miljarden dollars nodig zijn om het systeem te actualiseren.

**Bron:** [NU.nl](https://www.nu.nl/buitenland/6416605/niet-ai-of-cyberaanval-maar-afgelegen-router-oorzaak-luchtverkeerstoring-vs.html)

---

## Voor wie zelf met AI bouwt

### ChatGPT Business Hub laat bedrijven hun profiel claimen en zien hoe gebruikers hen vinden

*OpenAI geeft bedrijven voor het eerst inzicht in hoe ChatGPT-gebruikers hun diensten ontdekken.*

`Tools`

Sinds 10 november kunnen bedrijven hun profiel claimen in ChatGPT via Business Hub. Daarmee krijgen ze meer controle over bedrijfsinformatie en voor het eerst inzicht in hoe gebruikers hun bedrijf ontdekken via de chatbot. De tool is bedoeld voor bedrijven die willen weten welke vragen gebruikers over hen stellen en hoe ChatGPT hun diensten beschrijft. Het is vergelijkbaar met Google Business Profile, maar dan voor conversational search.

Bedrijven kunnen hun gegevens aanvullen, zoals openingstijden, contactinformatie en een korte omschrijving. Ze zien welke zoektermen gebruikers invoeren en hoe vaak hun profiel verschijnt in antwoorden. De data is beperkt tot algemene statistieken; individuele vragen blijven privé.

**Aanbeveling:** Claim je profiel als je diensten regelmatig in ChatGPT-gesprekken opduiken. Vooral nuttig voor lokale bedrijven en dienstverleners.

**Bron:** [Frankwatching](https://www.frankwatching.com/archive/2026/11/14/chatgpt-business-hub-bedrijf-claimen-stappen/)

---

### Alibaba lanceert nieuw vlaggenschip-AI-model dat concurreert met Anthropic en OpenAI

*Qwen-3 claimt prestaties die vergelijkbaar zijn met Claude en GPT-5, en is volledig getraind in China.*

`Modellen` `Open source`

Alibaba presenteerde vandaag Qwen-3, een nieuw taalmodel dat volgens het bedrijf presteert op het niveau van Anthropic’s Claude en OpenAI’s GPT-5. Het model is getraind op Chinese infrastructuur en data, een directe reactie op Amerikaanse exportbeperkingen op high-end chips. Qwen-3 is beschikbaar in verschillende groottes, van 7 miljard tot 70 miljard parameters, en kan zowel tekst als code genereren.

Benchmarks tonen dat Qwen-3 vergelijkbare scores haalt op taken zoals redeneren, wiskunde en meertalige verwerking. Het model ondersteunt meer dan 20 talen en is geoptimaliseerd voor Chinese context. Alibaba maakt de kleinere versies open source beschikbaar via Hugging Face, terwijl de grootste versie alleen via Alibaba Cloud toegankelijk is.

**Aanbeveling:** Test de open-source versies als je meertalige modellen nodig hebt of wilt benchmarken tegen westerse alternatieven.

> **Gerapporteerd:** meerdere bronnen melden dit, maar sterke onafhankelijke bevestiging ontbreekt nog.

**Bron:** [Bloomberg](https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-11-16/alibaba-unveils-new-flagship-ai-model-in-riposte-to-us-rivals)

---

[de Volkskrant](https://www.volkskrant.nl/economie/anthropic-en-co-eten-de-wereld-op-en-ook-u-staat-op-het-menu~b053f3eb/) · [NRC](https://www.nrc.nl/nieuws/2026/11/15/de-zaak-huang-maakt-duidelijk-hoe-riskant-het-bestuursmodel-van-de-ai-sector-is-a4941433) · [AI Wereld](https://aiwereld.nl/interviews-perspectieven/nederland-kan-niet-zonder-meer-rekenkracht-zegt-lobbyist-stijn-grove) · [The Verge](https://www.theverge.com/tech/1033355/apples-new-study-looks-to-improve-the-effectiveness-of-ai-health-tools) · [THE DECODER](https://the-decoder.com/australias-central-bank-finds-ai-hitting-young-workers-first-especially-in-software-and-customer-service/) · [NU.nl](https://www.nu.nl/buitenland/6416605/niet-ai-of-cyberaanval-maar-afgelegen-router-oorzaak-luchtverkeerstoring-vs.html) · [Frankwatching](https://www.frankwatching.com/archive/2026/11/14/chatgpt-business-hub-bedrijf-claimen-stappen/) · [Bloomberg](https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-11-16/alibaba-unveils-new-flagship-ai-model-in-riposte-to-us-rivals)

---

*Transparantie: het maken van deze editie kostte ±€0,39 aan AI-modelgebruik (7-daags gemiddelde per editie; selectie, schrijven, verrijking en eindredactie meegeteld).*
