---
title: "AI-detectie Pangram vangt overal rokende revolvers, maar vindt ook valse positieven"
url: "https://www.aiblik.nl/radar/ai-radar-nederland-20-november-2026-ai-detectie-pangram-vangt"
description: "Radar van 20 november (ochtend). In deze editie: AI-detectie Pangram vangt overal rokende revolvers, maar vindt ook valse positieven. Plus 4 andere koppen."
author: "Redactie ai/blik"
published: "2026-11-20T07:25:39+01:00"
updated: "2026-11-20T07:25:39+01:00"
language: "nl"
---

[Radar](https://www.aiblik.nl/radar/)

07:00 · ochtendeditie · vrijdag 20 november 2026 · 13 min lezen

# AI-detectie Pangram vangt overal rokende revolvers, maar vindt ook valse positieven

AI-detectie werkt half en aanvallen lukken vaker

![](https://www.aiblik.nl/images/digest/ai-radar-nederland-20-november-2026-ai-detectie-pangram-vangt.webp)

*AI-beeld*

14.212 signalen gescand · 550 kandidaten beoordeeld · 9 verhalen gekozen

## De vijf koppen van vandaag

- AI-detectie Pangram vangt overal rokende revolvers, maar vindt ook valse positieven
- Nederlandse privacytoezichthouder waarschuwt voor slimme brillen die niet slim genoeg zijn
- Anthropic debuteert met 107 miljard dollar aan nieuwe waarde, en eindigt de dag op 98 dollar
- Europese Commissie besmet via gratis AI-hacktool, personeelsdata mogelijk gelekt
- Grote banken vertellen klanten: AI-agent gehackt? Je eigen probleem

> **Rode draad:** De belofte van AI blijkt zo goed als haar beveiliging, en die veert deze week op twee fronten terug: detectie werkt half, en aanvallen lukken steeds vaker.

---

## Het nieuws van vandaag

### Wie heeft het geschreven: de AI of de auteur? Pangram weet het ook niet zeker

*Het nieuwe AI-detectieprogramma Pangram geldt als de beste in zijn soort en vindt overal sporen van AI. Maar het programma maakt zelf ook fouten.*

`Ethiek` `Privacy`

Steeds vaker wijst AI-detectie naar teksten die deels door een computer geschreven zouden zijn. Dat gebeurde bij een Franse auteur die een romanprijs won. Ook twee genomineerden voor de Joost Zwagerman Essay Prijs kregen ermee te maken. Hetzelfde geldt voor teksten van Rob Jetten en voor een op de vijf recente masterscripties.

In al die gevallen speelt Pangram een rol. Het Amerikaanse bedrijf haalde onlangs negen miljoen dollar op bij investeerders. Het belooft te helpen het internet op te schonen van teksten die AI heeft geschreven. Nieuwschecker Snopes en Google Classroom gebruiken het programma al, net als de opinieredactie van NRC.

Pangram leert het verschil tussen mens en machine op een vaste manier. Het systeem krijgt eerst miljoenen teksten van vóór 2021 te zien, toen AI-schrijfhulpen nog niet breed beschikbaar waren. Daarna laat het bedrijf een taalmodel, het type AI achter chatbots als ChatGPT, vergelijkbare teksten schrijven. Door beide te vergelijken herkent Pangram de verschillen.

Mensen variëren meer in toon en zinslengte. Ze springen onverwachter van het ene onderwerp naar het andere. AI gebruikt juist graag gedachtestreepjes en kiest voorspelbare woorden. Een abonnement kost twintig dollar per maand. Daarmee kunnen gebruikers 300.000 woorden per maand laten controleren.

Natali Helberger, hoogleraar digitale technologie aan de UvA, maakt zich zorgen. Ze ziet dat het werk van wetenschappers in twijfel wordt getrokken op basis van Pangram-uitslagen. Mogelijk gebruikten zij AI alleen om spelfouten op te sporen of voetnoten te ordenen. Volgens Helberger is de uitkomst zelden eenduidig.

Daarnaast kan AI-detectie worden misbruikt om mensen met onwelgevallige meningen in diskrediet te brengen. Dat gebeurde toen een rechts-conservatieve columnist een schrijver aanviel met anonieme beschuldigingen op X.

**Bron:** [NRC](https://www.nrc.nl/nieuws/2026/11/20/pangram-is-de-nieuwe-superheld-van-het-web-maar-is-deze-scherprechter-van-het-geschreven-woord-wel-te-vertrouwen-a4940630)

---

### Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt voor slimme brillen met camera

*De toezichthouder testte zes modellen. Geen enkele voldeed op het gebied van privacy, betrouwbaarheid en beveiliging.*

`Privacy` `Hardware`

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) raadt consumenten af om slimme brillen met camera te kopen. Dat iemand je met zo’n bril ongemerkt kan filmen, is één probleem. Volgens de AP is er een groter risico: sommige brillen geven gevaarlijk onjuiste informatie. Tijdens een nagespeelde medische noodsituatie meldde een bril dat er al een ambulance onderweg was. Dat was niet waar.

Bij andere modellen vond de AP beveiligingslekken. Iemand in de buurt kon daardoor zonder toestemming verbinding maken met de bril. Soms kon zo’n aanvaller opnames bekijken of zelfs de camera overnemen.

In Nederland verkopen onder meer Meta, TCL, Rokid en HTC slimme brillen. De AP maakte niet bekend welke merken bij welke problemen horen.

De waarschuwing staat niet op zichzelf. In oktober startten Nederlandse consumentenorganisaties en rechtengroepen al een rechtszaak tegen de Ray-Ban-brillen van Meta. Optiekketen Hans Anders heeft de verkoop in Nederland en België stopgezet. De AP kan zelf geen landelijk verkoopverbod opleggen. De toezichthouder kan bedrijven wel beboeten als ze persoonsgegevens onrechtmatig verwerken.

> **Bron-voorbehoud:** de enige bron is een nieuwsverzamelsite die het nieuws alleen navertelt. De feiten kunnen kloppen, maar de oorspronkelijke bron staat elders en is hier niet gecontroleerd.

**Bron:** [Analytics Insight](https://www.analyticsinsight.net/news/why-dutch-privacy-officials-are-warning-against-smart-glasses)

---

### Anthropic haalt 107 miljard op en vestigt nieuw beursrecord

*De introductiekoers lag hoger dan verwacht. Na een flinke piek zakte het aandeel op de eerste handelsdag weer terug, maar het sloot nog boven de startprijs.*

`Bedrijfsleven`

Anthropic, het AI-bedrijf achter de chatbot Claude, ging donderdag naar de Nasdaq. De introductieprijs was 83 dollar per aandeel. Dat is ruim boven de verwachte 70 tot 78 dollar. Een paar uur later bereikte de koers een piek van 115 dollar. Bij het sluiten van de beurs stond het aandeel rond de 98 dollar.

Anthropic gaf 980 miljoen aandelen uit en haalde daarmee 81 miljard dollar op. Google, Microsoft en chipfabrikant Nvidia kochten daarnaast voor 26 miljard dollar aan aandelen. Samen komt dat op 107 miljard dollar.

Het is de grootste beursgang ooit. Het vorige record stond op naam van SpaceX, dat in juni 75 miljard dollar ophaalde. Anthropic groeit snel, maar maakt nog verlies. Het bedrijf wil eigen datacenters bouwen. Die investering valt nog veel hoger uit dan de 107 miljard die nu binnenkomt.

Onzeker is hoelang de groei aanhoudt. De Democratische regering staat kritischer tegenover datacenters dan de regering-Trump. Ook medeoprichter Dario Amodei sluit niet uit dat AI de mensheid kan vernietigen. Tegelijk verwachten investeerders dat AI commercieel een groot succes wordt.

> **Wat dit betekent in Nederland:** De aandelen van Nederlandse chipbedrijven ASML, ASMI en Besi stegen donderdag met bijna drie procent. Dat was een zeldzame opleving na weken van onrust op de beurs.

**Bron:** [Trouw](https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/anthropic-haalt-bij-grootste-beursgang-ooit-107-miljard-dollar-op-en-vestigt-record~bf2e07a8/)

---

### Europese Commissie gehackt met gratis AI-tool die binnen drie uur binnendringt

*Hackers gebruikten Artex, een vrij beschikbaar programma voor beveiligingstests, om de systemen voor personeelszaken en declaraties uit te schakelen.*

`Beveiliging`

De Europese Commissie heeft meer dan tien dagen last gehad van een cyberaanval. Internationale hackers gebruikten daarbij Artex. Dat is een gratis programma met openbare broncode, bedoeld voor zogeheten penetratietests. Bij zo’n test probeert een beveiliger met toestemming in te breken om zwakke plekken te vinden.

CERT-EU, de cyberbeveiligingsdienst van de EU-instellingen, stelde begin november vast hoe de tool werkt. Artex stuurt meerdere AI-agents aan. Dat zijn AI-programma’s die zelfstandig taken uitvoeren, in dit geval systemen doorzoeken op zwakke plekken. De ontwikkelaar haalde Artex in oktober offline van GitHub, een platform waar programmeurs code delen. Aanleiding waren meldingen van misbruik. Kopieën van het programma blijven echter in omloop.

De aanval had duidelijke gevolgen. Sysper viel uit, het personeelssysteem voor loonstroken en verlofaanvragen. Ook MyPMO lag eruit, het systeem voor de vergoeding van medische kosten. Beide werkten deze week weer, maar Sysper viel kort daarna opnieuw uit. Uit voorzorg haalde de Commissie ook de vertaaldiensten en enkele andere applicaties offline.

Onduidelijk is nog of er personeelsgegevens zijn gestolen, en zo ja hoeveel. Een EU-functionaris zei tegen Politico dat de Commissie de aanval grotendeels onder controle denkt te hebben. De volledige schade is volgens hem nog niet bekend. Het hoogste interne crisisorgaan, de Corporate Management Board, kwam bijeen. Daarna informeerde Eurocommissaris voor technologie Henna Virkkunen haar collega’s.

> **Gerapporteerd:** meerdere bronnen melden dit, maar sterke onafhankelijke bevestiging ontbreekt nog.

**Bron:** [Notebookcheck](https://www.notebookcheck.nl/Europese-Commissie-getroffen-door-enorme-cyberaanval-met-gratis-AI-tool-personeelsgegevens-mogelijk-blootgesteld.1454892.0.html)

---

### Citibank, JPMorgan en PNC: klant draait op voor gehackte AI-assistent

*Amerikaanse grootbanken leggen de verantwoordelijkheid voor fouten of hacks van AI-assistenten bij hun klanten.*

`Betrouwbaarheid` `Juridisch`

Klanten die een AI-assistent toegang geven tot hun bankrekening, zijn zelf verantwoordelijk als er iets misgaat. Dat staat in de nieuwe voorwaarden van Citibank, de derde bank van de Verenigde Staten. De bank paste die deze week aan. De regel geldt ook als de AI-tool wordt gehackt.

Het gaat om zogeheten AI-agents. Dat zijn AI-assistenten die zelfstandig taken uitvoeren namens een gebruiker. Met de inloggegevens van een bankrekening of beleggingsportaal kunnen ze uitgaven analyseren en advies geven. Sommige handelen zelfs transacties af. Banken zien deze externe tools als onbetrouwbaar en willen er geen risico voor dragen.

De nieuwe regel reikt verder dan de handelingen van de AI-assistent zelf. Lekt de tool de inloggegevens, of wordt hij gehackt? Ook dan draait de klant op voor de schade. Citibank staat daarin niet alleen. JPMorgan en Bank of America, de twee grootste banken van het land, kondigden vorige maand vergelijkbare voorwaarden aan. PNC volgde vandaag. Citizens, eveneens een grote bank, stuurde klanten deze week een soortgelijke waarschuwing.

Voor AI-startups die zich richten op persoonlijke financiën wordt de markt hierdoor lastiger. Consumenten aarzelen nu al om hun e-mail te delen met een AI-assistent. Toegang tot een bankrekening vraagt nog meer vertrouwen. Anthropic bracht eerder deze maand een tool voor persoonlijke financiën uit die alleen gegevens kan inzien. Geld overmaken of beleggen kan die tool niet. Wel maken de banken een uitzondering: wie de AI-assistenten van de bank zelf gebruikt, loopt geen extra risico.

> **Wat dit betekent in Nederland:** Nederlandse banken hebben zich nog niet publiekelijk uitgesproken over AI-agents. De koers van de Amerikaanse banken schept wel een precedent, dat hier waarschijnlijk wordt gevolgd.

**Bron:** [TechCrunch](https://techcrunch.com/2026/11/18/more-banks-says-customers-using-ai-agents-are-on-their-own-even-if-they-get-hacked/)

---

### Microsoft-topman: veel cruciale infrastructuur draait op onpatchbare software

*Satya Nadella waarschuwt tijdens DealBook Summit dat firmware in chillers, HVAC-systemen en transportsystemen vol zit met lekken die niet meer te dichten zijn.*

`Beveiliging`

Tijdens zijn optreden op The New York Times’ DealBook Summit klaagde Satya Nadella, CEO van Microsoft, dat veel van Amerika’s softwaresystemen, waaronder hardware en transportsystemen, draaien op firmware met kwetsbaarheden die niet meer te repareren zijn. In het tijdperk van AI-aanvallen wachten die gewoon op uitbuiting. “Denk aan alle firmware in de chillers en HVAC-systemen overal. Die zitten op het internet,” zei hij.

De smartificatie van de economie, waarbij dumb devices op het net werden gezet, veroorzaakt nu enorme hoofdpijn. Nadella raakte het onderwerp aan tegen de achtergrond van een golf recente grote uitvallen, waaronder één bij Microsoft Outlook. Ook de NSA, de FAA en Apple lagen plat. Zorgen dat dit cyberaanvallen waren, werden door officials ontkend, maar de realiteit van AI-aanvallen dwingt bedrijven tot nieuwe strategieën voor het vinden en dichten van kwetsbaarheden.

Nadella maakte ook een breder punt: het proces van patchen is versneld om exploitation bij te houden, maar dat creëert meer problemen. “We hebben nu een krachtig hulpmiddel dat kwetsbaarheden vindt,” zei hij. Vroeger hadden bedrijven tijd om patches te testen en te begrijpen, maar nu moet een patch meteen live omdat hij al wordt uitgebuit. “Dat gaat instabiliteit creëren.”

**Bron:** [TechCrunch](https://techcrunch.com/2026/11/18/amidst-fears-of-ai-cyberattacks-satya-nadella-says-lots-of-critical-infrastructure-is-unpatchable/)

---

### Visa bevestigt cyberaanval via derde partij, JPMorgan ontkent alles

*Ransomwaregroep n0n claimt beide financiële reuzen te hebben gehackt, met een deadline van 48 uur.*

`Beveiliging`

Ransomwaregroep n0n, die pas sinds september actief is, plaatste deze week zowel Visa als JPMorgan Chase op zijn datalek-website. De groep beweert gevoelige data te hebben gestolen en geeft beide bedrijven 48 uur om losgeld te betalen. Als dat niet gebeurt, dreigt n0n alles op het dark web te lekken. De groep postte geen sample, beschreef niet wat ze stal en vertelde niet waar ze binnenbraken.

Visa bevestigde gedeeltelijk: er was een incident bij een externe leverancier, maar Visa’s eigen systemen zijn niet geraakt. Er zijn geen aanwijzingen dat betaalkaartgegevens zijn getroffen, zei een woordvoerder tegen Cybernews. Welke leverancier dat was en hoe die werd aangevallen, deelde Visa niet.

JPMorgan Chase ontkent alles. De bank zegt een tijdelijke storing te hebben door een softwarebug in on-premise hardware, niet door een cyberaanval. “Klantenrekeningen en geld blijven toegankelijk,” aldus een woordvoerder tegen Reuters. “Dit is geen systemisch probleem. Andere banken zijn alleen getroffen door vertraging in transacties voor zover ze partij waren bij een transactie met ons.”

Threat intelligence-onderzoekers SOCRadar ontdekten dat n0n gebruikmaakt van gecompromitteerde credentials, blootgestelde cloud-toegangssleutels en kwetsbare externe toegang. ZeroFox beoordeelt n0n als financieel gemotiveerd en opportunistisch, met lage tot gemiddelde technische vaardigheden. Ransomnews registreerde tot nu toe 365 slachtoffers in minder dan drie maanden, waaronder CarNow, Patagonia en Wise Advisory Group.

**Bron:** [TechRadar](https://www.techradar.com/pro/security/visa-confirms-apparent-cyberattack-hackers-also-claim-hit-on-jpmorgan)

---

### Java-lek laat aanvallers zonder login in Jira, Jenkins en Keycloak

*AI vond de flaw in een uur voor 200 dollar aan tokens, en bouwde een werkende exploit in twee uur meer.*

`Beveiliging`

Een kritieke bug in Java laat aanvallers code uitvoeren op veelgebruikte bedrijfssoftware zonder in te loggen. Securitystartup Calif onthulde de fout, Java4Shell genoemd, op dinsdag toen Oracle en het OpenJDK-project fixes uitbrachten. Java draait bij 90 procent van de Fortune 500-bedrijven, aldus Calif.

Calif vond het met AI. Onderzoeker Quang Luong richtte OpenAI’s Codex-agent op de interne werking van Java en vond de fout in een uur. Hij bouwde de eerste werkende exploit in nog eens twee uur, voor minder dan 200 dollar aan AI-tokens. Calif gebruikte OpenAI’s GPT-6 Cyber-model, schreef The New York Times. De krant verificeerde de aanval zelf in een test van minder dan een uur.

De bug zit in een snelle versie van Java’s Base64-decoder, die tekst terugzet naar binaire data. Login-headers, bestandsuploads en netwerkberichten gebruiken allemaal Base64. Calif zegt dat 64 “A”-tekens gevolgd door één ”=” de decoder 62 bytes voorbij het einde van zijn geheugen laten schrijven. Java wijst de input af, maar pas nadat de schade is gedaan.

Calif voerde zonder account code uit op Keycloak, Atlassian’s Jira en Confluence, JFrog Artifactory, Jenkins en PingFederate in hun standaardinstellingen. Met een login deed het hetzelfde op Apache Kafka, Apache Solr, Elasticsearch, Gerrit en Spinnaker. De lijsten zijn onvolledig, zei het bedrijf. De foutieve code zit in OpenJDK 17.0.6 en later, dus distributies van Amazon, Microsoft, Red Hat, Azul en SAP zijn ook getroffen. Hij draait alleen op Intel- en AMD-chips met een feature genaamd AVX-512 VBMI. ARM-chips zijn veilig.

> **Gerapporteerd:** meerdere bronnen melden dit, maar sterke onafhankelijke bevestiging ontbreekt nog.

**Bron:** [The Next Web](https://thenextweb.com/news/java4shell-java-flaw-ai-calif-gpt-6-cyber)

---

## Voor wie zelf met AI bouwt

### Google voegt computer use toe aan Gemini’s Mac-app

*De assistent kan lokale apps lanceren, workflows opzetten en uitvoeren, én data tussen apps en webservices verplaatsen.*

`Tools`

Google bracht vandaag een nieuwe versie uit van Gemini’s Mac-client die kan interacteren met andere apps op de computer van de gebruiker. De feature is beschikbaar in de VS en vereist een Google AI-abonnement. Gebruikers kunnen Gemini instructies geven om lokale apps te lanceren door “@Computer use” in hun prompts op te nemen.

Een ontwerper kan bijvoorbeeld een schets van een auto uploaden en vragen om er een 3D-animatie van te maken. Gemini vindt de lokale app die nodig is, maakt een projectplan en voert het stap voor stap uit. De assistent ondersteunt workflows van tientallen acties. Gebruikers kunnen de output van een voltooide Gemini-workflow gebruiken om vervolgprojecten te starten: een visueel asset genereren in een design-tool en het vervolgens omzetten in een mini-app met Visual Studio Code.

Gemini kan niet alleen met lokale apps werken maar ook met webservices. Dat betekent data laden van webpagina’s naar programma’s op de machine, en data verplaatsen tussen clouddiensten. De AI voert zijn werk uit in een achtergrondvenster, zodat gebruikers niet hoeven te pauzeren. Ze kunnen Gemini-workflows volgen via een preview-pane in het chatvenster van de Mac-client. Google bouwde ook controls in om Gemini mid-task feedback te geven.

**Aanbeveling:** Test als je al Gemini Pro gebruikt en regelmatig dezelfde apps achter elkaar opent voor vergelijkbare workflows.

**Bron:** [SiliconANGLE](https://siliconangle.com/2026/11/19/google-adds-computer-use-capabilities-to-geminis-mac-app/)

---

[NRC](https://www.nrc.nl/nieuws/2026/11/20/pangram-is-de-nieuwe-superheld-van-het-web-maar-is-deze-scherprechter-van-het-geschreven-woord-wel-te-vertrouwen-a4940630) · [Analytics Insight](https://www.analyticsinsight.net/news/why-dutch-privacy-officials-are-warning-against-smart-glasses) · [Trouw](https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/anthropic-haalt-bij-grootste-beursgang-ooit-107-miljard-dollar-op-en-vestigt-record~bf2e07a8/) · [Notebookcheck](https://www.notebookcheck.nl/Europese-Commissie-getroffen-door-enorme-cyberaanval-met-gratis-AI-tool-personeelsgegevens-mogelijk-blootgesteld.1454892.0.html) · [TechCrunch](https://techcrunch.com/2026/11/18/more-banks-says-customers-using-ai-agents-are-on-their-own-even-if-they-get-hacked/) · [TechRadar](https://www.techradar.com/pro/security/visa-confirms-apparent-cyberattack-hackers-also-claim-hit-on-jpmorgan) · [The Next Web](https://thenextweb.com/news/java4shell-java-flaw-ai-calif-gpt-6-cyber) · [SiliconANGLE](https://siliconangle.com/2026/11/19/google-adds-computer-use-capabilities-to-geminis-mac-app/)

---

*Transparantie: het maken van deze editie kostte ±€0,39 aan AI-modelgebruik (7-daags gemiddelde per editie; selectie, schrijven, verrijking en eindredactie meegeteld).*
