Rond 7 november meldde de Volkskrant dat ministers en staatssecretarissen van het kabinet-Jetten stukken aan de Tweede Kamer stuurden waar AI-tekst in zit. De krant telde 76 gevallen. Bij geen van de 76 stond dat AI was gebruikt. Dat is een serieuze vondst. Maar het getal zegt minder dan de kop doet vermoeden en wat het wel zegt gaat over meer dan techniek.
Wat vond de Volkskrant precies?
De krant analyseerde 3.597 officiële documenten die tussen de beëdiging van het kabinet-Jetten op 23 februari en 24 oktober 2026 naar de Kamer gingen: Kamerbrieven en antwoorden op Kamervragen. In 76 daarvan vond de detector Pangram tekst die door een chatbot is gemaakt. Soms is dat één alinea, soms honderden woorden. Twee Kamerbrieven bestaan volgens Pangram helemaal uit AI-tekst (de Volkskrant).
Dat is 76 op 3.597, ruim twee procent. Het gaat dus niet om de hele regeringspost. De ministeries erkennen volgens de krant dat AI als hulpmiddel is ingezet, maar kunnen meestal niet reconstrueren hoe de AI-passages in de brieven kwamen. Ambtenaren zeggen dat chatbots vooral dienden om teksten te verbeteren. De opdrachten aan de chatbot (de prompts) zijn niet bewaard, dus niemand kan nu nagaan wat een mens schreef en wat de chatbot. Welke ministeries de meeste stukken leverden, kon ik in de toegankelijke berichtgeving niet vinden. Het originele artikel zit achter een betaalmuur.
Hoe zeker is dit? Een detector is geen bewijs
Pangram is software die schat of een tekst uit een taalmodel komt. Die schatting is een kansberekening (zie AI-detectieAI-detectieSoftware die probeert te schatten of een tekst door een mens of door een taalmodel is geschreven, zoals de AI-indicator in Turnitin.Hele uitleg: AI-detectie). Detectoren hebben een slechte reputatie en die is voor veel exemplaren verdiend: een open-source detector markeerde volgens de Volkskrant 30 tot 69 procent van menselijke teksten ten onrechte als AI. Over Pangram liggen de cijfers anders. Het bedrijf noemt zelf een valse positiefValse positiefEen vals alarm: het systeem slaat aan terwijl er niets aan de hand is. Bij AI-detectie betekent het dat een tekst die een mens zelf schreef toch als "AI-gegenereerd" wordt aangemerkt.Hele uitleg: Valse positief op ongeveer 1 op de 10.000 menselijke teksten. Onderzoekers van de University of Chicago en Maryland komen volgens dezelfde krant op een vergelijkbare schatting, vooral bij middellange en lange teksten (de Volkskrant). Het eigen getal van een bedrijf is geen onafhankelijke meting. Dat de onderzoeken van een derde partij hetzelfde zeggen, weegt zwaarder.
Er is ook een controle op de methode zelf. De NOS liet Pangram in september ook 468 documenten met Kamervragen uit de tijd vóór generatieve AI beoordelen. De detector noemde ze allemaal menselijk. Het programma kan volgens de NOS bij één individuele vraag toch fout zitten, maar op grote schaal geeft het een betrouwbaar beeld (NOS). Dat is een ander onderzoek op andere stukken, maar het laat zien dat de tool niet lukraak aanslaat.
Er blijven twee kanttekeningen. De eerste is dat een detector alleen laat zien dat er AI aan te pas kwam. Hoeveel een mens daarna herschreef, laat hij niet zien. Wie een eigen concept door een chatbot laat opschonen, kan dus op een hoge score uitkomen. De tweede is dat ik de drempel niet ken die de Volkskrant hanteerde. Bij een ander Pangram-onderzoek, naar Kamerdebatten, telde De Groene een tekst pas als AI-geschreven bij meer dan 50 procent AI-tekst en nam alleen teksten mee waar Pangram zeker van was (De Groene Amsterdammer). Of de krant hier even streng was, kan ik niet zeggen. Voor zover ik kon nalezen waren er geen reacties van Kamerleden of ministers op dit onderzoek.
Wat mag er eigenlijk?
Hier valt het verhaal anders uit dan het lijkt. Een duidelijke regel die ministers verplicht om AI in een Kamerbrief te vermelden, vond ik niet.
De rijksrichtlijn voor overheidscommunicatie, opgesteld door de Voorlichtingsraad, staat AI toe op voorwaarde dat een product nooit zonder menselijke controle naar buiten gaat. De eindverantwoordelijkheid blijft bij de mens. Een label hoeft volgens die richtlijn niet per product. Kamerbrieven noemt de tekst niet (Voorlichtingsraad). Het is overheidscommunicatie in brede zin, dus of een brief aan de Kamer daaronder valt, is een uitleg die de overheid zelf moet geven.
De AI-verordening is strenger op papier. Artikel 50 zegt dat wie AI-tekst publiceert om het publiek over zaken van openbaar belang te informeren, dat moet bekendmaken. Er geldt een uitzondering als een mens de tekst heeft gecontroleerd en iemand redactioneel verantwoordelijk is (artikel 50). Over een Kamerbrief is dat niet beslist: het stuk gaat naar de Kamer en daarna naar het publiek en ‘menselijke controle’ kan een ambtenaar zijn die een alinea nog even las.
Wat wel een harde regel lijkt, is een andere. Het overheidsbrede standpunt van april 2025 sluit gewone consumentenaccounts voor werk uit en het Algoritmekader zegt dat er ‘géén generatieve AI-toepassingen worden gebruikt die online voor iedereen toegankelijk zijn, zoals ChatGPT’ (Algoritmekader). Als ambtenaren, zoals de krant schrijft, soms de gratis ChatGPT gebruikten, dan is dat een overtreding van het eigen beleid. Voor de rijksbrede regel en wat die betekent bij jou op het werk: Zweden blokkeert ChatGPT en Claude voor ambtenaren.
Waarom het ertoe doet voor jou
Een Kamerbrief is geen persbericht. Het is het stuk waarmee een minister zich tegenover de Kamer verantwoordt en waarop Kamerleden hun controle baseren. Artikel 68 van de Grondwet verplicht ministers de Kamer juist en volledig te informeren. Met zijn handtekening staat de minister er politiek voor in. Is er een chatbot bij betrokken, dan blijft die verantwoordelijkheid bij hem of haar liggen. Wat verandert is wat jij als kiezer kunt nagaan: of het stuk door iemand is doordacht of alleen is nagelopen.
Het speelt in een bredere reeks. Eerder dit jaar bleek volgens de NOS ongeveer een kwart van de Kamervragen AI-tekst te bevatten: 26 procent in het laatste halfjaar, tegenover 17 procent het halfjaar ervoor. En de premier zelf schreef de Kamer op 29 september dat er op zijn officiële socialemediakanalen geen AI was gebruikt, waarna de Volkskrant vijf berichten van gemiddeld 200 woorden vond die volgens Pangram toch door AI waren gemaakt. De Rijksvoorlichtingsdienst ontkent AI-gebruik niet en wijst op een nieuwe richtlijn waarin staat dat niet elk bericht een vermelding nodig heeft als een mens het controleerde. Staatsrechthoogleraar Wim Voermans zei volgens de krant dat een stellige ontkenning die aantoonbaar onjuist is, politiek niet uit te leggen is. FVD-Kamerlid Van Houwelingen stelde daar schriftelijke vragen over (beslisnota bij de beantwoording, 26 oktober 2026).
Het patroon is dus tweeledig. Kamer en kabinet gebruiken allebei AI en niemand hoeft het te melden. Dat kan prima werken zolang een mens de tekst echt beoordeelt. Het wordt een probleem als niemand meer kan nagaan wie wat schreef, zoals nu: de prompts zijn weg, de ministeries kunnen het niet reconstrueren en de burger kan het niet nalezen. Die laatste is degene die moet kunnen vertrouwen op wat de Kamer te horen krijgt.
Wat jij kunt vragen
Wil je dit zelf volgen, dan zijn er drie concrete vragen. Vraag een ministerie of AI is gebruikt bij een brief die jou raakt en of de prompts zijn bewaard. Vraag je Kamerlid of er een vermeldplicht komt voor AI in stukken aan de Kamer. En lees Kamerstukken die je belangrijk vindt kritisch, ook als ze vlot lopen: een gladde tekst zegt niets over de zorgvuldigheid erachter.
Veelgestelde vragen
Zijn Kamerbrieven door AI geschreven?
Een deel wel, volgens het onderzoek van de Volkskrant. De krant analyseerde 3.597 Kamerbrieven en antwoorden op Kamervragen uit de periode 23 februari tot en met 24 oktober 2026 en vond in 76 stukken tekst die volgens de detector Pangram geheel of gedeeltelijk door AI is gemaakt. Bij geen enkel stuk stond dat AI was gebruikt.
Mogen ministers AI gebruiken voor Kamerbrieven?
Een verbod daarop vonden wij niet. De rijksrichtlijn voor overheidscommunicatie staat AI toe zolang een mens het eindresultaat controleert en noemt Kamerbrieven niet apart. Gratis chatbots zoals de gewone ChatGPT zijn voor ambtenaren wel niet toegestaan.
Hoe betrouwbaar is Pangram, de AI-detector?
Pangram zegt zelf dat ongeveer 1 op de 10.000 menselijke teksten ten onrechte als AI wordt aangemerkt. Onderzoekers van de University of Chicago en Maryland komen volgens de Volkskrant op een vergelijkbare schatting. Dat geldt vooral voor middellange en lange teksten. Wat de detector niet kan, is aangeven hoeveel een mens aan de tekst heeft veranderd.
Moet de overheid vermelden dat een tekst door AI is gemaakt?
Voor overheidscommunicatie in het algemeen hoeft het volgens de rijksrichtlijn niet per product. Artikel 50 van de AI-verordening vraagt openbaarmaking bij AI-tekst die het publiek over zaken van openbaar belang informeert, behalve als een mens de tekst heeft gecontroleerd en iemand redactioneel verantwoordelijk is. Of een Kamerbrief daaronder valt, is niet uitgemaakt.
Wat deed premier Jetten met AI?
Op 29 september schreef de premier aan de Kamer dat er op zijn officiële socialemediakanalen geen AI was gebruikt. De Volkskrant vond daarna vijf berichten van gemiddeld ongeveer 200 woorden die volgens Pangram door AI zijn gemaakt. De Rijksvoorlichtingsdienst ontkent AI-gebruik niet, maar zegt dat de berichten niet volledig door AI zijn geschreven.
Bronnen
Waar deze informatie vandaan komt.
Was dit nuttig?
Wat miste je?