AI-content detecteren: wat werkt wel, en wat niet

Stel: je krijgt een campagnebeeld van je bureau en een tekst van een freelancer, en je vraagt je af hoeveel daarvan door een mens is gemaakt. Voor het beeld kun je dat sinds dit jaar vaak nakijken. Voor de tekst niet. Dat verschil is groter dan de meeste ondernemers denken, en het bepaalt hoe je je afspraken zou moeten inrichten.

Update 25 september 2026 Gecorrigeerd en aangevuld: Superhuman is de nieuwe naam van Grammarly (niet het moederbedrijf), Google lanceerde op 19 mei 2026 al een AI Content Detection API voor zakelijke klanten, en de SynthID-cijfers en -partners komen nu uit de primaire bron (bron: Google). Onderaan staat een stand van zaken per 25 september 2026.

Voor beeld en audio bestaat nu een spoor

Sinds OpenAI’s aankondiging van 19 mei 2026 draagt elk beeld dat via ChatGPT, Codex of de OpenAI API wordt gegenereerd twee dingen: C2PA-metadata en een onzichtbaar SynthID-watermerk van Google DeepMind (Bron: OpenAI). Op 31 juli 2026 kwam daar ondersteunde audio bij, plus API-toegang zodat bedrijven de controle in hun eigen werkstroom kunnen inbouwen.

Die twee lagen doen verschillend werk. C2PA is de papieren versie: ondertekende metadata die vertelt waar een bestand vandaan komt en of het bewerkt is. Handig, maar breekbaar. Metadata verdwijnt bij een screenshot, een upload naar een platform dat bestanden herverpakt, of een simpele formaatwijziging. Het watermerk zit in de beeldpunten zelf en overleeft dat soort bewerkingen beter.

Beginner-tip Een watermerk is hier niet het zichtbare logo dat je op een stockfoto ziet. SynthID verandert de beeldpunten zo licht dat je het met het oog niet ziet, maar een detector wel. Het is meer een stempel in onzichtbare inkt dan een sticker.

OpenAI heeft daar een publieke verificatietool bij, waar je een bestand uploadt en ziet of die signalen erin zitten. Twee beperkingen staan er eerlijk bij. De tool kijkt alleen naar materiaal uit OpenAI’s eigen gereedschap. En vindt hij niets, dan trekt hij geen conclusie, omdat signalen weggehaald kunnen zijn.

Het is niet OpenAI alleen. Google meldde op 19 mei 2026 dat SynthID al in meer dan 100 miljard beelden en video’s zit, dat OpenAI, Kakao en ElevenLabs het voor hun eigen AI-content gaan gebruiken en dat Nvidia er video uit zijn Cosmos-modellen mee markeert (Bron: Google).

Voor tekst bestaat dat spoor niet

Hier houdt het op, en het is belangrijk dat je weet waaróm het ophoudt.

Er ís watermerktechniek voor tekst. SynthID Text stuurt de woordkeuze van een model heel licht bij, zodat er een patroon in de tekst zit dat een detector kan herkennen. Google zet het in op Gemini. Maar de eigen documentatie is open over de grenzen: het watermerk verzwakt sterk zodra iemand de tekst grondig herschrijft of naar een andere taal vertaalt, en bij feitelijke, korte antwoorden is er nauwelijks ruimte om het aan te brengen zonder de juistheid aan te tasten (Bron: Google).

Daar komt de fundamentele beperking bij: een watermerk bewijst alleen dat een déélnemend model iets heeft gemaakt. Het zegt niets over tekst uit een model dat niet meedoet, en niets over tekst waarvan het signaal is weggepoetst. Eén keer door een ander model laten herschrijven is genoeg.

Blijven over de statistische detectoren, waarvan GPTZero de bekendste is. Die kijken naar hoe voorspelbaar de woordkeuze is en geven een waarschijnlijkheid terug. Het is een serieus product, geen speeltje: bij de overname door Superhuman (de nieuwe naam van Grammarly) noemde oprichter Edward Tian ruim 19 miljoen geregistreerde gebruikers en zo’n 30 miljoen dollar jaarlijks terugkerende omzet (Bron: TechCrunch, 23 juni 2026). Maar een waarschijnlijkheid is geen bewijs. Wie strak en eenvoudig schrijft, scoort AI-achtig; wie een AI-tekst een uur bijschaaft, scoort menselijk.

Let op Ga nooit een zakelijk conflict in op basis van een detectiescore. Een leverancier die zegt dat hij het zelf schreef en een tool die 87% AI aangeeft, leveren samen een discussie op die je niet kunt winnen en een relatie die je wel kunt verliezen.

Wat dit betekent voor je inkoop

De praktische conclusie is oncomfortabel maar bruikbaar: detectie achteraf is voor tekst geen instrument, en voor beeld alleen een instrument als het materiaal uit een deelnemend model komt en nog niet door de mangel is gehaald. Je stuurt dus vooraf, in de afspraak.

Zet in je opdrachtbevestiging drie dingen. Welk AI-gebruik is toegestaan, in gewone taal en per fase: research, eerste opzet, eindtekst, beeld. Wie het risico draagt als er beschermd materiaal in blijkt te zitten, wat we uitwerkten in AI en auteursrecht: welke vrijwaring je wel en niet hebt. En welke bestanden je krijgt: niet alleen de geëxporteerde JPG, ook het origineel met zijn metadata, zodat het spoor niet in de eerste upload sneuvelt.

Voor je eigen uitgaande content geldt de spiegelvraag. Als jij AI inzet en dat ergens moet kunnen verantwoorden, bewaar dan wat je gebruikte en wanneer. Dezelfde reflex beschreven we eerder rond AI-boeken en transparantie over eigen content. Wie in Nederland op de transparantieregels rond AI moet gaan toezien, staat in ons overzicht van de toezichthouders onder de AI Act. Hoe snel klanten het zelf doorhebben, merkte de gemeente Woerden met AI-foto’s voor de Koeiemart.

Waar het naartoe gaat

Twee bewegingen zijn het volgen waard. De eerste is verbreding: OpenAI zegt de verificatie op termijn ook buiten het eigen materiaal te willen laten werken, en Google lanceerde op 19 mei 2026 een AI Content Detection API voor zakelijke klanten, voorlopig voor een groep vaste partners, die ook content uit andere populaire modellen moet herkennen. Als dat samenkomt, wordt “is dit beeld gegenereerd” een routinecontrole in plaats van een speurtocht.

De tweede is dat tekst waarschijnlijk het gat blijft. De eigenschap die tekst zo bruikbaar maakt, namelijk dat je hem eindeloos kunt herschrijven zonder dat er iets kapotgaat, is precies de eigenschap die elk watermerk uitwist. Reken er niet op dat daar een technische oplossing voor komt die jouw contract overbodig maakt.

Datzelfde transparantie-punt speelt nu ook bij TikTok, dat na kritiek op AI-content een eigen scholingshub lanceerde. Platforms verwachten in toenemende mate dat jij als adverteerder al vooruitloopt op labeling-eisen.

Kijk één ding na: staat er in je standaard opdrachtbevestiging iets over AI-gebruik? Zo niet, dan is dat een half uur werk dat meer oplevert dan elke detectietool die je zou kunnen kopen.

Stand van zaken — bijgewerkt 2026-09-25

• OpenAI: beelden en (sinds 31 juli 2026) ondersteunde audio uit ChatGPT en de API dragen SynthID plus C2PA. De publieke verificatietool werkt alleen op OpenAI-materiaal en trekt geen conclusie als hij niets vindt (OpenAI).
• Google: SynthID Detector is een testportaal voor journalisten; de AI Content Detection API voor bedrijven startte op 19 mei 2026 met een beperkte groep partners (Google).
• Wetgeving: aanbieders van generatieve AI die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, moeten hun output uiterlijk 2 december 2026 machineleesbaar markeren (artikel 50, lid 2 AI Act, via Verordening (EU) 2026/1744).
• Tekst: er is nog steeds geen betrouwbare detectie. Watermerken als SynthID Text verzwakken bij grondig herschrijven of vertalen (Google AI for Developers).