Dossier · Onderwijs
AI in het onderwijs
Generatieve AI zit inmiddels in elke klas en collegezaal. Negen op de tien middelbare scholieren gebruikt het voor huiswerk, terwijl minder dan een op de twintig scholen er concrete regels voor heeft. Dit dossier houdt op één plek bij hoe scholen en hogescholen ermee omgaan: waar het misgaat, hoe er wordt gecontroleerd en wat een diploma nog waard is.
24 stukken · bijgewerkt 10 november 2026
In het kort
AI mag in het Nederlandse onderwijs meestal wél gebruikt worden, maar alleen mét verantwoording: je geeft aan welk hulpmiddel je inzette, waarvoor en in welke mate. Zonder die verantwoording geldt AI-gebruik als plagiaat of datavervalsing. Detectietools zoals Turnitin zijn een hulpmiddel, geen sluitend bewijs. Daarom leunen opleidingen steeds meer op ruwe data, aantekeningen en mondelinge verdediging.
De verhaallijn: wat speelt er
- 18 sep 2026
WUR scherpt toetsbeleid aan
Wageningen University & Research toetst sinds september 2026 elke leeruitkomst minstens één keer op een manier die AI-gebruik redelijkerwijs uitsluit, zoals een mondeling. Docenten mogen AI niet gebruiken voor de eindbeoordeling.
- 17 sep 2026
Negen op de tien scholieren gebruikt AI
Volgens scholierenorganisatie LAKS gebruikt zo'n 90% van de middelbare scholieren AI voor huiswerk, 35% zelfs dagelijks (augustus 2026). Tegelijk heeft minder dan een op de twintig basis- en middelbare scholen concrete AI-richtlijnen.
- 4 sep 2026
New York zet AI op school een jaar in de ban
New York City kondigde op 2 september 2026 een moratorium van één schooljaar aan op generatieve AI voor ongeveer 600.000 leerlingen tot en met klas 8. Chatbots als ChatGPT en Claude blijven ook voor oudere leerlingen geblokkeerd.
Toon de hele tijdlijn (9 mijlpalen)
- 24 aug 2026
Huiswerk sneller af, toetsen slechter
Onder 26.811 Chinese leerlingen ging AI-gebruik samen met 18% hogere huiswerkcijfers in 30% minder tijd, maar binnen zes maanden zakten ze 20% op toetsen zonder hulpmiddelen. Het verlies zit vooral bij leerlingen die het denkwerk uitbesteden.
- 2 jul 2026
AI-spieken in de Ivy League
Bij een economievak van Brown University scoorden 40 van de 86 studenten 100 op een thuistentamen; op het eindtentamen was het gemiddelde 48. Het grootste bekende AI-fraudegeval in de Ivy League laat zien waarom universiteiten terugkeren naar toetsen in de zaal.
- 22 jun 2026
Noorwegen houdt AI uit de basisschool
De Noorse regering maakte op 19 juni 2026 bekend dat generatieve AI in klas 1 tot en met 7 in hoofdzaak niet gebruikt moet worden. De onderwijsdirectie publiceerde op 25 juni 2026 voorlopige adviezen per leerjaar.
- 19 jun 2026
Hogeschool controleert hele lichting na AI-fraude
De Christelijke Hogeschool Ede betrapte een pabo-student op ongeoorloofd AI-gebruik en controleerde daarna het afstudeerwerk van de hele lichting. Er kwamen geen nieuwe gevallen boven water; de uitslagen liepen hooguit twee dagen vertraging op.
- 8 jun 2026
Berkeley: 35% zakt voor instapvak informatica
In het instapvak CS 10 kreeg in het voorjaar van 2026 35,3% van de studenten een F; de docent wijst spieken met AI aan als belangrijkste oorzaak. Toegang tot AI maakt je niet automatisch beter. Zonder de onderliggende vaardigheden valt het resultaat tegen.
- 3 jun 2026
AI-hallucinaties in de wetenschap
Een analyse van 2,5 miljoen papers schat dat er in 2025 bijna 147.000 verzonnen citaties in de wetenschappelijke literatuur belandden. Academische integriteit staat dus ook in het onderzoek zelf onder druk, niet alleen bij studenten.
Laatst bijgewerkt: 10 november 2026. Nieuwste eerst. De verhaallijn volgt onze berichtgeving; bronnen staan bij de gekoppelde artikelen hieronder. Ben je ondernemer en wil je weten hoe je AI verantwoord inzet voor opleiding en personeel? Kijk op de pagina voor ondernemers.
Al ons nieuws en duiding (24)
- AI-verbod op de basisschool: wat de motie voor je kind betekent
- Eerste congres AI voor Docenten trekt 270 mensen naar Veenendaal
- Chloe vs History in de klas: wat Denemarken wél regelt rond AI
- RTL: een op de vijf masterscripties grotendeels door AI geschreven
- EU KIDS Act: wat Europa wil met kinderen, sociale media en AI
- Vier mensen achter de Praktijkdag Digitale Geletterdheid
- WUR scherpt toetsbeleid aan vanwege AI: dit merken studenten
- AI in het onderwijs: 90% van de scholieren gebruikt het
- Je kind gebruikt AI voor huiswerk. Mag dat van school?
- New York verbiedt AI op school voor kinderen tot 14 jaar
- Huiswerk ineens veel sneller af? Dat is het signaal
- Verleer je vaardigheden door AI? Wat het onderzoek écht zegt
- ChatGPT for Teens: wat verandert er voor je kind van 13-17?
- Gratis AI-colleges van Harvard: 11 sessies, wat je echt krijgt
- AI-spieken in de Ivy League: Brown-cijfer zakt van 96 naar 48
- AI samen met je kind: welke tool per leeftijd, en waar je op let
- AI als studiehulp: zo leer je mét AI in plaats van te spieken
- Hoe betrouwbaar is Turnitin AI-detectie? Signaal, geen bewijs
- Mag je AI gebruiken voor je scriptie? De regels van 2026
- Zo zetten docenten AI wél goed in (zonder de toets te verpesten)
- Noorwegen houdt AI weg uit de basisschool: wat het advies zegt
- Hogeschool Ede checkt hele lichting na AI-fraude bij afstuderen
- Berkeley: 35% zakt voor instapvak informatica, AI is verdachte
- AI-hallucinaties in de wetenschap: 146.900 nepcitaties in 2025
Veelgestelde vragen over AI in het onderwijs
Mag je AI gebruiken voor je scriptie of afstudeeronderzoek?
Meestal wel, maar alleen met verantwoording. De onderwijs- en examenregeling (OER) van de meeste hogescholen en universiteiten staat AI-gebruik toe als je aangeeft welk hulpmiddel je gebruikte, waarvoor en in welke mate. Doe je dat niet, dan kan het als plagiaat of datavervalsing worden gezien.
Hoe controleren scholen op ongeoorloofd AI-gebruik?
Met een combinatie van middelen: detectietools zoals Turnitin als signaal, plus het opvragen van ruwe data, aantekeningen en interview-opnames en een mondelinge toelichting of verdediging waarin je je keuzes uitlegt. Detectiesoftware geldt nadrukkelijk als hulpmiddel, niet als sluitend bewijs.
Werkt AI-detectie zoals Turnitin betrouwbaar?
Niet volledig. AI-detectie produceert zowel valse positieven als gemiste gevallen en kan op zichzelf geen fraude bewijzen. Daarom gebruiken opleidingen het alleen als een van meerdere signalen en niet als doorslaggevend bewijs.
Maakt AI studenten beter of juist niet?
Toegang tot AI maakt je niet automatisch beter. Onderzoek onder studenten liet zien dat resultaten tegenvielen wanneer de onderliggende vaardigheden ontbraken. Dat verschuift de vraag van "mag AI" naar "welke vaardigheden moet een opleiding nog toetsen".
Hoeveel scholieren gebruiken AI?
Veel. Volgens scholierenorganisatie LAKS gebruikte in augustus 2026 zo'n 90% van de middelbare scholieren AI voor huiswerk en 35% deed dat dagelijks. Scholen lopen achter: volgens de Monitor Digitalisering Onderwijs 2025 heeft minder dan 5% van de basis- en middelbare scholen concrete richtlijnen voor AI.
Mogen jonge kinderen AI gebruiken op school?
Daarover lopen de keuzes uiteen. Noorwegen adviseert sinds juni 2026 om generatieve AI in klas 1 tot en met 7 in hoofdzaak niet te gebruiken en New York City schrapte het in september 2026 voor een schooljaar voor leerlingen tot en met klas 8. In Nederland beslist de school zelf; landelijke kerndoelen voor digitale geletterdheid treden naar verwachting op 1 augustus 2027 in werking.