AI-verbod op de basisschool: wat de motie voor je kind betekent

De Tweede Kamer wil dat basisschoolkinderen geen generatieve AI gebruiken. Ondertussen schrijven de nieuwe kerndoelen voor dat diezelfde kinderen leren omgaan met AI. Dat klinkt als een tegenspraak, maar de tekst van de motie zelf laat zien dat de indieners het verschil kennen. Wat het voor jouw kind betekent, hangt af van een paar details die in de koppen verdwijnen.

Beginner-tip “Generatieve AI” is AI die zelf teksten, antwoorden of beelden maakt, zoals ChatGPT. Een rekenprogramma met slimme oefeningen valt daar niet vanzelf onder. Meer uitleg staat bij generatieve AI?Generatieve AIAI die zelf nieuwe inhoud maakt (tekst, beeld, audio of code) in plaats van bestaande data alleen te sorteren of te herkennen.Hele uitleg: Generatieve AISluiten.

Wat de motie precies vraagt

De motie van Volt-leider Laurens Dassen is ingediend op 29 oktober 2026, tijdens het debat over de onderwijsbegroting. Negen Kamerleden tekenden mee, onder wie CDA-Kamerlid Armut. Op 3 november 2026 nam de Kamer de motie aan met 117 stemmen voor en 33 tegen. Voor stemden onder meer PVV, D66, CDA, JA21, Pro, SP, Volt en de ChristenUnie. Tegen stemden de VVD, FVD, BBB en Kamerlid Keijzer (stemmingsuitslag Tweede Kamer).

Wie de tekst van de motie leest (Kamerstuk 37 020 VIII, nr. 84), ziet dat er geen wet in staat. De Kamer verzoekt het kabinet om in het Regieplan Digitalisering mee te nemen hoe het onderwijs “integraal” op AI kan worden aangepast, waarbij “ten minste” het gebruik van generatieve AI door leerlingen in het primair onderwijs wordt verboden. Het woord “ten minste” laat ruimte voor meer. De motie noemt wel de reden: jonge kinderen ontwikkelen hun kritisch denkvermogen, creativiteit en verbeelding grotendeels op de basisschool. Generatieve AI is daarvoor volgens de indieners een risico.

Is een motie bindend?

Nee. Een motie is een verzoek aan het kabinet, geen wet. Het kabinet bepaalt zelf hoe en wanneer het de motie uitvoert. Het kan er ook voor kiezen weinig mee te doen. Bij een aangenomen motie met een brede meerderheid is de politieke druk groot, maar er verandert niets aan de regels voor scholen zolang er geen besluit ligt.

Staatssecretaris Judith Tielen (Onderwijs) ontraadde de motie. Ze begrijpt de zorg, maar zei dat ze er “gewoon echt nog wat meer tijd” voor nodig heeft. Ze vroeg Dassen om zijn motie aan te houden tot dat plan klaar is. Dassen wilde niet wachten. Volgens een Kamerbrief van 25 juni 2026 krijgt de Kamer het Regieplan Digitalisering in het najaar van 2026 (Kamerstuk 32 034, nr. 82). Dan blijkt wat het kabinet met het verzoek doet.

Hoe past dit bij de kerndoelen?

De motie noemt de kerndoelen zelf. Ze stelt dat “in de nieuwe kerndoelen is vastgesteld dat leerlingen in het p.o. AI verkennen en verantwoord interacteren met een AI-systeem”. Die kerndoelen voor burgerschap en digitale geletterdheid gaan volgens het overzicht van de Eerste Kamer in op 1 augustus 2027. Scholen werken er dan vanaf schooljaar 2027-2028 mee.

De botsing is kleiner dan ze lijkt, want er zijn twee verschillende dingen. Volgens Ouders & Onderwijs gaat het in de kerndoelen om leren wat een AI-systeem is, welke toepassingen er in de omgeving van kinderen zijn en hoe je er verantwoord mee omgaat. Kinderen hoeven daarvoor niet zelfstandig generatieve AI te gebruiken. Onderwijskundige en groep 8-docent Barend Last leest het strenger (Nationale Onderwijsgids): een wettelijk verbod kan volgens hem te breed uitvallen, omdat de kerndoelen verantwoord gebruik verwachten en omdat er educatieve chatbots zijn die niet zomaar het antwoord geven. Wie van de twee gelijk heeft, hangt af van hoe het regieplan het woord “gebruik” uitwerkt. Daar zit het open punt.

Wat zeggen scholen en ouders?

De PO-Raad, de sectororganisatie van de basisscholen, deelt de zorg. Eerste onderzoeken laten volgens de organisatie zien dat het leerrendement daalt bij veel gebruik van generatieve AI. Een totaalverbod kwam toch uit de lucht vallen. De PO-Raad wil afspraken maken met het ministerie en experts.

Voor ouders is er nog een ander cijfer. Uit de Staat van de Ouder 2026 van Ouders & Onderwijs blijkt dat 85 procent van de ouders in het basisonderwijs zegt dat de school niet met hen communiceert over AI-gebruik. Wat de Kamer ook beslist, die vraag kun je nu al stellen.

Wat merk je hiervan, thuis en in de klas?

Voorlopig niets. Er is geen verbod, geen ingangsdatum en geen handhaving. Kinderen kunnen thuis ChatGPT of Gemini nog steeds openen binnen de leeftijdsgrenzen van de aanbieders zelf. Voor wat daar speelt, helpt de overzichtspagina over AI samen met je kind meer dan een Kamermotie.

Wat je nu kunt doen: vraag op school of er een AI-afspraak is en welke programma’s de leerkracht in de klas gebruikt. Minder dan 5 procent van de scholen heeft concrete richtlijnen, bleek uit de Nederlandse cijfers over AI in het onderwijs. Het is daarom vooral aan scholen zelf en aan de medezeggenschapsraad waarin ouders zitten, om die afspraak te maken. Hoe je thuis omgaat met huiswerk en AI, lees je in je kind gebruikt AI voor huiswerk.

Andere landen

Nederland is niet het enige land dat de vraag stelt. Noorwegen adviseerde in juni 2026 om generatieve AI op de basisschool in principe niet te gebruiken, als landelijke aanbeveling zonder wet. New York schrapte generatieve AI voor leerlingen tot 14 jaar. Het verschil met Nederland is dat het hier bij een motie blijft totdat het kabinet met het regieplan laat weten welke kant het opgaat.