Prompten voor beginners: hoe stel je AI betere vragen?

Je stelt AI betere vragen met vijf bouwstenen: de rol die de AI aanneemt, een heldere taak, de context, de vorm van het antwoord en een voorbeeld van wat je bedoelt. In deze gids bouw je in vijf stappen één prompt voor een taak uit je eigen werk. Je krijgt een sjabloon om te kopiëren en vijf korte opdrachten om het antwoord bij te sturen.

Update 12 november 2026 Deze gids is herschreven. De stappen en het sjabloon staan nu bovenaan en alle voorbeelden staan in blokken om te kopiëren. Wat er is veranderd lees je onder Zo is deze gids gemaakt.

Wat heb je nodig

• Een AI-assistent zoals ChatGPT, Claude, Gemini of Copilot. Gratis is genoeg
• Eén taak die je deze week toch moet doen: een mail, een samenvatting of een voorstel
• Een tekst die je goed vindt, als voorbeeld voor de toon
• Ongeveer een kwartier

Beginner-tip Nog nooit met een AI-assistent gewerkt? Begin met ChatGPT voor beginners en kom daarna terug. Een prompt?PromptDe opdracht of vraag die je aan een AI-model geeft. Hoe concreter de prompt (doel, doelgroep, voorbeeld erbij), hoe bruikbaarder het antwoord. ChatGPT alleen al verwerkt er zo'n 2,5 miljard per dag.Hele uitleg: PromptSluiten is niets anders dan de tekst die je intypt.

Zo ziet een goede prompt eruit

Dit is het eindresultaat van de vijf stappen, voor een offerte die blijft liggen. De woorden tussen haken laten zien welke bouwsteen het is. Die typ je niet mee.

[rol] Je bent accountmanager bij een installatiebedrijf.
[taak] Schrijf een opvolgmail bij een offerte voor zonnepanelen.
[context] De klant is een particulier. Hij vroeg de offerte drie weken geleden aan en reageert sindsdien niet. We willen geen druk zetten, wel weten of er nog vragen zijn.
[format] Maximaal 120 woorden, vriendelijk en persoonlijk. Eindig met één concrete vraag.
[voorbeeld] Houd de toon aan van deze eerdere mail die goed werkte: [plak hier je mail, zonder naam en adres]

De vage versie is “schrijf een mail om een offerte op te volgen”. Die levert een stijve standaardmail op. Deze versie leest alsof je hem zelf schreef.

In vijf stappen naar je eigen prompt

Pak de taak die je hebt klaargelegd. Na elke stap heb je één regel van je prompt.

Stap 1: geef de AI een rol

Schrijf in één zin wie de AI moet zijn. “Je bent boekhouder en legt dingen uit aan ondernemers zonder financiële achtergrond.” Een rol stuurt de toon en het woordgebruik. Zonder rol krijg je een gemiddelde stem die nergens precies bij past.

Gelukt als je eerste regel begint met “Je bent”.

Stap 2: schrijf de taak met een werkwoord

Begin met een werkwoord en noem wat er moet komen. “Help me met marketing” is te breed. “Schrijf drie onderwerpregels voor een mail die oud-klanten terughaalt” werkt wel. Bruikbare werkwoorden: schrijf, vergelijk, vat samen, maak een lijst, leg uit in stappen.

Gelukt als iemand anders aan deze ene regel ziet wat het eindresultaat is.

Stap 3: geef de context

Beantwoord drie vragen: wie leest het, wat is de aanleiding en wat wil je bereiken. Beschrijf de situatie in algemene termen. Namen, klantgegevens, wachtwoorden en bedrijfsgeheimen horen niet in een prompt.

Gelukt als een nieuwe collega met deze regels genoeg zou weten om te beginnen.

Stap 4: bepaal het format

Zeg hoe het antwoord eruitziet: de lengte, de vorm (lopende tekst, een lijst, een tabel met drie kolommen) en de toon. Schrijf op wat je wel wilt. Anthropic raadt dat zelf aan: zeg wat het model moet doen in plaats van wat het moet laten (Anthropic). “Schrijf in gewone spreektaal” werkt beter dan “gebruik geen jargon”.

Gelukt als lengte, vorm en toon er alle drie in staan.

Stap 5: plak een voorbeeld

Plak een tekst die je goed vindt: een mail waar een klant op reageerde of twee productteksten uit je webshop. Dit is vaak de sterkste bouwsteen, want nu hoeft de AI niet te raden wat jij met “zakelijk maar vriendelijk” bedoelt. Google adviseert om altijd voorbeelden mee te geven en schrijft dat een prompt zonder voorbeelden waarschijnlijk minder goed werkt (Google). Het vakwoord hiervoor is few-shot prompting?Few-shot promptingEen prompttechniek waarbij je het AI-model een paar voorbeelden meegeeft van wat je wilt, in plaats van alleen een instructie. Een model leert de gewenste toon of vorm beter uit voorbeelden dan uit een beschrijving.Hele uitleg: Few-shot promptingSluiten.

Gelukt als het antwoord klinkt als jouw bedrijf en niet als een folder.

Het sjabloon om te kopiëren

Vul de haken in en plak het geheel in je AI-assistent.

Je bent [rol].
[Werkwoord] [wat er moet komen].
De lezer is [wie]. De aanleiding is [wat er speelt]. Ik wil bereiken dat [doel].
Schrijf [lengte] in [vorm], op een [toon] toon.
Houd de stijl aan van dit voorbeeld: [plak je voorbeeld]

Twee voorbeelden uit het mkb

Een productbeschrijving voor je webshop

Vaag is “schrijf een productbeschrijving voor een werkschoen”. Dat geeft een algemene tekst vol superlatieven. Scherp:

Je bent copywriter voor een webshop in werkkleding.
Schrijf een productbeschrijving voor deze veiligheidsschoen: [modelnaam en specificaties].
De lezers zijn vakmensen in de bouw. Ze willen weten of de schoen de hele dag comfortabel zit en lang meegaat.
Gebruik 80 tot 100 woorden en sluit af met drie punten met de belangrijkste specificaties.
Hier zijn twee bestaande teksten in onze stijl: [plak tekst A] en [plak tekst B]

Een vacaturetekst

Vaag is “schrijf een vacature voor een monteur”. Dat geeft een vacature die op honderd andere lijkt. Scherp:

Je bent recruiter bij een familiebedrijf met 15 medewerkers.
Schrijf een vacaturetekst voor een servicemonteur verwarming in de regio Utrecht.
Benadruk wat ons onderscheidt: vaste klanten in de buurt, een eigen bus en vrije weekenden.
Maximaal 250 woorden, in de jij-vorm, met de kopjes Wat ga je doen, Wat neem je mee en Wat bieden wij.

Vijf opdrachten om het antwoord bij te sturen

Het eerste antwoord is zelden het beste. Bijsturen hoort erbij. Typ een van deze regels onder het antwoord.

Maak het korter en haal de superlatieven eruit.

Geef drie varianten: één zakelijk, één warm en één kort.

Maak eerst een opzet in vijf punten. Wacht op mijn akkoord voordat je de tekst schrijft.

Lees je antwoord terug en noem drie dingen die sterker kunnen. Herschrijf het daarna.

Hier zijn twee goede voorbeelden: [A] en [B]. Hier is een slechte: [C]. Schrijf er een in de stijl van A en B voor [onderwerp].

De derde bespaart het meeste werk bij lange teksten. Je stuurt bij op vijf regels in plaats van op 2.000 woorden.

Waarom AI je net verkeerd begrijpt

Valt een antwoord tegen terwijl je prompt best lang was, dan ligt het vaak aan wat er niet in staat. Wat jij vanzelfsprekend vindt schrijf je niet op: voor wie de tekst is, dat het vrijdag af moet, dat die ene klant gevoelig is over de prijs. Het model vraagt daar zelden naar. Het vult het gat in met iets gemiddelds. Psychologen noemen dit de vloek van kennis: wie iets weet kan zich moeilijk voorstellen hoe het is om het niet te weten.

Anthropic geeft in de documentatie van Claude een test. Zie het model als een slimme nieuwe collega die jullie gewoontes nog niet kent. Laat je prompt lezen door iemand die weinig van de taak weet en vraag of die hem kan uitvoeren. Raakt die in de war, dan het model ook (Anthropic).

Een gewoonte die bij ons goed werkt is deze regel onder je prompt:

Vat eerst in twee zinnen samen wat je gaat maken en stel me je open vragen. Begin pas als ik ze heb beantwoord.

Je ziet dan welke aanname scheef zit voordat er een hele tekst staat. Meer over het waarom, met het onderzoek erbij, staat in de achtergrond Prompts schrijven voor AI: 5 bouwstenen en 4 technieken.

Waar het vaak op vastloopt

Probleem	Probeer dit
Het antwoord is algemeen en vlak	Er mist een bouwsteen. Meestal de context of het voorbeeld
Het antwoord doet twee dingen half	Je vroeg om iets tegenstrijdigs, zoals kort en uitgebreid. Kies er één
Een verbod wordt genegeerd	Schrijf op wat je wel wilt: “gewone spreektaal” in plaats van “geen jargon”
Je plakte tien alinea’s achtergrond en het werd slechter	Geef wat je een nieuwe collega op dag één vertelt: wie de klant is, wat het doel is, waar hij moet oppassen
Er staat een cijfer of citaat in dat je niet gaf	Dat kan verzonnen zijn. Loop het na met AI-hallucinaties herkennen
De AI lijkt je vorige gesprek te kennen, of juist niet	ChatGPT kan voorkeuren onthouden, maar bewaart niet elk detail (OpenAI). Geef de context er dus altijd bij

Checklist: klaar met je eerste prompt

• Mijn prompt begint met een rol
• De taak begint met een werkwoord en noemt het eindresultaat
• Er staat in voor wie het is en wat ik wil bereiken
• Lengte, vorm en toon staan erin
• Ik heb een voorbeeld geplakt, zonder namen of klantgegevens
• Ik heb het antwoord minstens één keer bijgestuurd
• De prompt staat in een document waar ik hem terugvind

Volgende stap

Bewaar elke prompt die werkt op één plek. Na een maand heb je sjablonen voor je vaste taken. Begin met de taak die het vaakst terugkomt: Offerte schrijven met ChatGPT: prompt-template voor het MKB.

Zo is deze gids gemaakt

• Eerste versie: 21 april 2026, door Cirsten Kot.
• 12 november 2026: herschreven voor ai/blik. De adviezen van Anthropic en Google en de uitleg van OpenAI over geheugen zijn die dag nagelezen bij de bron. De pagina van Stanford over de vloek van kennis liet zich die dag niet openen. Het experiment dat hier eerder werd beschreven is daarom ingekort tot het begrip.
• Geschrapt op 12 november 2026: het lijstje met een accent per model. Daar stond geen bron bij. Ook weg: het advies om woorden te verbieden. Anthropic raadt aan te zeggen wat je wel wilt.
• 1 oktober 2026: van vier naar vijf bouwstenen, gelijk aan de achtergrond Prompts schrijven voor AI, met voorbeelden uit het mkb.
• 25 september 2026: gecorrigeerd dat AI-assistenten niets onthouden tussen gesprekken.