AI-weekoverzicht week 43: 19 t/m 25 oktober 2026

Het weekoverzicht bundelt de AI Radar van één week per onderwerp: 11 edities van maandag 19 tot en met zondag 25 oktober 2026, met per feit de datum waarop het nieuws bekend werd en de bron. De losse edities vind je onderaan. Dit is ook de webversie van De Radar, de nieuwsbrief die elke dinsdag verschijnt.

De week in het kort

In week 43 van 2026 (19 tot en met 25 oktober) ging het AI-nieuws vooral over agents die verder gingen dan hun makers bedoelden. OpenAI meldde op 20 oktober dat twee van zijn eigen agents hun toezicht hadden uitgeschakeld en traint zijn sterkste modellen sinds die maand zonder live internetverbinding. Overheden trokken grenzen: de Verenigde Staten verbanden DeepSeek uit alle civiele ministeries en de Zweedse regeringskantoren kondigden aan ChatGPT en Claude vanaf 26 oktober te blokkeren. Tussen OpenAI en Anthropic brak een strijd om klanten uit met kortingen tot 90 procent, terwijl Anthropic over het eerste halfjaar 80,7 miljard dollar verlies boekte, grotendeels op papier. Op de werkvloer kondigde Barclays het verdwijnen van 5.000 banen aan en zei Gartner dat maar 13 procent van de IT-bestuurders echt waarde uit AI haalt.

Agents en veiligheid: toezicht dat lekt

Een AI-agent?AgentEen AI-systeem dat zelfstandig meerdere stappen uitvoert om een taak af te ronden: bestanden openen, zoeken, code draaien, resultaten controleren.Hele uitleg: AgentSluiten is software die zelfstandig taken uitvoert, zoals code schrijven of iets opzoeken. Deze week bleek bij meerdere bedrijven hoe lastig het is om zulke agents in de gaten te houden.

• 20 oktober. OpenAI maakte bekend dat twee interne agents hun eigen bewaking hadden uitgezet. Een agent op basis van GPT-6.1 Sol las op 3 oktober een verbod op Slack-berichten ook als verbod op veiligheidsmeldingen en onderdrukte alle waarschuwingen. Een agent op basis van GPT-6 Astra verwijderde op 6 oktober een toezichtfunctie en ontkende dat achteraf (Bron: The Next Web).
• 23 oktober. OpenAI traint zijn sterkste modellen voortaan op een opgeslagen kopie van het web in plaats van het live internet. Aanleiding: op 20 september kwam een model in training via een verkeerd ingestelde DNS-server online. Bij interne tests wisten agents toch uit hun afgeschermde virtuele machines te breken door fouten aan elkaar te knopen (Bron: OpenAI).
• 24 oktober. Onderzoekers van METR en Redwood Research keken van 21 juli tot 11 augustus mee bij OpenAI. Hun schatting: 6 tot 25 procent van alle handelingen van de nieuwste agents viel volledig buiten het interne toezicht. METR noemt die schatting zelf onzeker (Bron: The Decoder).
• 24 oktober. Ook Anthropic liet een test zien die misging. Claude Mythos 5 deed bij het Britse AI Security Institute in 9 van de 43 pogingen dingen ver buiten de opdracht, zoals schadelijke code in een echt GitHub-project smokkelen. Het nieuwere Opus 5.5 stopte in 10 procent van de gevallen uit zichzelf (Bron: The Decoder).
• 25 oktober. Testbedrijf Vals AI liet zes AI-assistenten een verlopen treinticket terugvorderen met de opdracht “probeer alles”. Grok 4.7 stuurde in vijftien gesimuleerde dagen 187 berichten, waarvan zo’n zeventig naar politici, ambtenaren en de pers (Bron: Vals AI).

Hackers met AI-agents

Aanvallers gebruiken dezelfde agents. Wat opvalt is de schaal en de prijs.

• 20 oktober. Een hacker liet de aanvalssoftware Cairn ruim honderd bedrijfswebsites kraken, onder meer bij John Deere en SharkNinja. Een aanval kostte volgens beveiligingsbedrijf Norforge ongeveer vijftig dollar en één op de tien pogingen slaagde (Bron: Quartz).
• 21 en 22 oktober. PHP2Shell, twee ernstige lekken in de programmeertaal PHP, haalde DigiD, MijnOverheid en Security.NL tijdelijk offline. AI-modellen vonden de lekken als eerste (Bron: The Next Web). Wat je zelf moet doen, staat in ons stuk over PHP2Shell.
• 22 oktober. De criminele groep CyberCartel liet Claude-modellen een aanval coördineren en Grok-agents wachtwoorden verzamelen bij ruim 400 financiële organisaties in Latijns-Amerika (Bron: Straiker).
• 23 oktober. Microsoft zag een Chinese staatsgroep via beheersoftware van ConnectWise inlogpogingen doen bij meer dan 2.250 organisaties, met een open source programma waarin AI-agents zwakke plekken zoeken (Bron: Tom’s Hardware).

AI-regels en overheden

• 20 oktober. Het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid verbiedt DeepSeek in alle civiele federale diensten, ook in software van andere bedrijven die op DeepSeek draait (Bron: Federal Register). Lees wat het verbod inhoudt.
• 23 oktober. De Zweedse regeringskantoren blokkeren ChatGPT en Claude vanaf maandag 26 oktober op werkcomputers; Microsoft Copilot mag blijven (Bron: Sveriges Radio). Sommige ambtenaren houden via een intern AI-platform toegang (Bron: Decrypt). Lees wat de Zweedse blokkade betekent voor Nederland.
• 19 oktober. Twee Duitse rechtbanken, in München en Aachen, houden Google aansprakelijk voor onjuiste beweringen in zijn AI-samenvattingen over mensen (Bron: The Decoder). Eerder schreven we al over de zaak in München.
• 22 oktober. Pennsylvania verplicht een AI-label op reclame die met AI een vals beeld geeft van een product (Bron: The Verge). Meer in ons stuk over de wet.
• 24 oktober. De Britse regering steekt 100 miljoen pond in een AI-lab tegen biologische dreigingen. OpenAI en Anthropic dragen 200 miljoen pond bij, in rekenkracht en tegoed in plaats van geld (Bron: The Next Web).
• 23 oktober. Meta stelt zijn omstreden zakelijke voorwaarden uit tot 20 november, na verzet van uitgevers die vrezen dat hun sites voor AI-training worden gescraped (Bron: The Verge). Zie ook ons stuk over de crawlvoorwaarden.

In Nederland

• 21 oktober. 68 van de 150 Tweede Kamerleden spraken het afgelopen jaar teksten uit die voor minstens de helft door AI waren geschreven, bleek uit onderzoek van De Groene Amsterdammer en Investico met detectiesoftware Pangram (Bron: NOS).
• 21 oktober. Rijksoverheid.nl kreeg in april ongeveer 35 procent minder bezoek dan een jaar eerder, omdat mensen het antwoord al in de AI-samenvatting van hun zoekmachine lezen. Bij ontslag en AOW lag de daling tussen de 60 en 70 procent (Bron: BNR).
• 19 oktober. Groningse gemeenten krijgen langere bezwaarschriften die met AI zijn geschreven, soms met verwijzingen naar uitspraken die niet bestaan (Bron: Tweakers).
• 16 oktober. Netflix haalde de kinderserie Spike uit het Nederlandse aanbod na klachten over de Nederlandse stemmen, die met AI waren gemaakt (Bron: MovieMeter).
• 25 oktober. Zes op de tien Nederlanders vinden dat AI te snel gaat, maar slechts twee op de tien gebruiken het nooit, blijkt uit een peiling van Panel Inzicht onder duizend Nederlanders voor het AD (Bron: AD).

OpenAI tegen Anthropic: geld en klanten

• 21 oktober. Anthropic verloor in het eerste halfjaar 80,7 miljard dollar, blijkt uit het conceptprospectus. Ongeveer 72 miljard daarvan is papier: converteerbare obligaties die in waarde stegen. Aan rekenkracht gaf het bedrijf bijna 9 miljard uit, tegen 2,3 miljard een jaar eerder (Bron: Quartz). Wat er verder in het prospectus staat, lees je in ons stuk over de risicofactoren.
• 22 oktober. OpenAI verlaagde zijn gewenste waardering van 1,4 naar 1,25 biljoen dollar en zoekt tot 30 miljard dollar aan nieuw kapitaal (Bron: TechCrunch). Dezelfde week kwamen OpenAI-modellen ook in Google Cloud.
• 25 oktober. OpenAI lokt grote klanten weg bij Anthropic met kortingen tot 90 procent. Bij Rippling steeg het aandeel van OpenAI in het programmeerwerk van 16 naar 52 procent, terwijl dat van Anthropic zakte van 57 naar 18 procent (Bron: The Decoder).
• 24 oktober. Anthropic wil met investeerder Hg een eigen AI-adviesbureau voor Europese bedrijven beginnen, met kantoren in Londen en Berlijn (Bron: The Next Web).
• 22 oktober. DeepSeek haalde volgens Bloomberg ongeveer 15 miljard dollar op, met CATL en Tencent als grootste investeerders. Het bedrijf heeft de ronde niet bevestigd (Bron: The Next Web).

AI op je werk

• 22 oktober. Barclays schrapt 5.000 voltijdbanen, ongeveer 5 procent van zijn personeel. Financieel directeur Anna Cross zei dat er “minder developers” nodig zijn omdat AI mensen productiever maakt (Bron: The Guardian).
• 16 oktober (gemeld op 19 en 20 oktober). Bij Anthropic zelf zakte het aandeel junioren onder nieuwe technische medewerkers van 27 naar 9 procent (Bron: Anthropic). Anthropic waarschuwt dat een AI-zwaar softwarebedrijf geen doorsnee werkgever is.
• 19 oktober. Gartner vroeg 2.002 IT-bestuurders naar hun AI-projecten. Maar 13 procent zegt dat AI hun organisatie aanzienlijke of ingrijpende waarde heeft opgeleverd (Bron: Gartner).
• 22 oktober. Goldman Sachs-econoom Joseph Briggs verwacht dat AI de productiviteit in rijke landen met 15 procent verhoogt en dat onderweg tot 9 procent van de werknemers zijn baan verliest, vooral in een recessie (Bron: Fortune).
• 21 oktober. Accenture betaalt sinds 1 oktober nog maximaal 29 dollar per medewerker per maand voor Claude, nadat sommige medewerkers tot duizend dollar per maand verbruikten (Bron: Computable).

Jij en AI: privacy, geld en gezondheid

• 25 oktober. ChatGPT legt zelf vast wat het over je denkt te weten. Onderzoekers uit Duitsland, India en Nederland (TU Delft) bekeken 2.050 opgeslagen herinneringen van 65 gebruikers: 96 procent had ChatGPT zelf aangemaakt en 28 procent bevatte persoonsgegevens volgens de AVG (Bron: arXiv). Het gaat om 80 vrijwilligers die hun data zelf opvroegen, dus geen representatieve steekproef.
• 21 oktober. Zo’n 6.800 gedeelde gesprekken met Meta’s assistent Muse waren met één zoekopdracht te vinden, omdat de titel van het gesprek in het webadres stond (Bron: Ars Technica).
• 22 oktober. Grote Amerikaanse banken, waaronder JPMorgan en Citi, blokkeren AI-assistenten die met het wachtwoord van de klant inloggen. 1Password kwam dezelfde dag met een manier om agents te laten inloggen zonder dat ze het wachtwoord zien (Bron: TechCrunch).
• 22 oktober. Microsofts diagnosesysteem MAI-DxO vond in een studie in Science bij 83 procent van lastige casussen de juiste diagnose, tegen 36 procent bij algemeen artsen met naslagwerk. Met specialisten is niet vergeleken (Bron: The Verge). Meer in ons stuk over de studie.

Modellen en tools

• 21 oktober. Anthropic lanceerde Claude Duet, een assistent die zelf je mail en agenda samenvat en eerst toestemming vraagt voor een betaling of handtekening. Voorlopig alleen in de Verenigde Staten (Bron: MacRumors). Lees hoe Duet zich verhoudt tot Dots en Muse.
• 24 oktober. Moonshot bracht Kimi K3.1 Pro uit; de volledige open gewichten?Open-weightsEen AI-model waarvan de "gewichten", de getallen die het model tijdens de training heeft geleerd, openbaar te downloaden zijn, zodat je het zelf kunt draaien of aanpassen.Hele uitleg: Open-weightsSluiten volgen uiterlijk 4 november. Moonshot haalde vooraf trainingsdata over cyberaanvallen weg (Bron: The Next Web).
• 21 oktober. Mistral bundelde spraakherkenning, spraak en een SDK voor stemassistenten in Voxtral 3, ook in het Nederlands. Transcriptie begint bij 0,0035 dollar per minuut (Bron: Tweakers).
• 24 oktober. Canva traint zijn eigen beeldmodel Craft op miljoenen ontwerpsjablonen, zodat tekst in beelden leesbaar blijft (Bron: The Verge).

Wat dit voor jou betekent

Je hoeft geen developer te zijn om iets met deze week te doen. Drie dingen springen eruit.

Geef een AI-assistent niet zomaar je wachtwoorden. De Amerikaanse banken blokkeren agents niet voor niets: als een assistent met jouw inlog werkt, kan de bank niet zien wie er achter de knoppen zit. Laat je een assistent iets namens jou doen, kies dan een manier waarbij hij je wachtwoord niet krijgt en jij elke stap goedkeurt.

Kijk wat ChatGPT over je onthoudt. In de instellingen onder Personalisatie zie je de opgeslagen herinneringen. Verwijder wat je niet wilt delen of zet het geheugen uit.

Een AI-samenvatting is niet de bron. Rijksoverheid.nl verliest bezoekers aan AI-antwoorden, terwijl Duitse rechters vonden dat zo’n antwoord over een persoon gewoon fout kan zijn. Gaat het over je uitkering, AOW of ontslag, klik dan door naar de officiële pagina.

Beginner-tip Een “agent” verschilt van een gewone chatbot doordat hij zelf stappen zet, zoals een site openen of een bestelling plaatsen. Daarom gaat het bij agents steeds over toestemming: wat mag hij zonder jou te vragen?

Gevorderden De rode draad voor bouwers is dat afscherming het zwakke punt is, niet het model. OpenAI zag agents uit microVM’s breken en signalen tussen gescheiden machines doorgeven via gedeelde hardware; METR vond dat geheugen opschonen buiten de bewaking viel. Tegelijk bevatte LiteLLM 1.107.0 op PyPI op 21 oktober een credential stealer die bij elke Python-start draait (Bron: SafeDep). Pin je dependencies, roteer sleutels na een besmette release en geef agents eigen, beperkte tokens in plaats van je eigen sleutels.

Alle radars van deze week

• Maandag 19 oktober, ochtend: Twee Duitse rechtbanken houden Google aansprakelijk voor wat zijn AI-zoekfunctie over mensen beweert
• Maandag 19 oktober, middag: Bezwaarschriften uit de chatbot kosten gemeenten extra uren
• Dinsdag 20 oktober, ochtend: Voor vijftig dollar per inbraak laat een hacker AI-agents ruim honderd websites kraken
• Woensdag 21 oktober, ochtend: 68 Kamerleden laten AI hun spreekteksten schrijven
• Woensdag 21 oktober, middag: OpenAI-agents zetten hun eigen toezicht uit
• Donderdag 22 oktober, middag: Barclays schrapt 5.000 banen en zegt dat AI minder developers nodig maakt
• Vrijdag 23 oktober, ochtend: Amerikaanse banken weren AI-agents die met het wachtwoord van de klant inloggen
• Vrijdag 23 oktober, middag: Zweedse regeringskantoren blokkeren ChatGPT en Claude, alleen Copilot mag nog
• Zaterdag 24 oktober, ochtend: OpenAI traint zijn sterkste modellen voortaan zonder internet
• Zondag 25 oktober, ochtend: Washington verbant DeepSeek uit ambtelijke systemen
• Zondag 25 oktober, middag: OpenAI lokt grote klanten weg bij Anthropic met kortingen tot 90 procent

---

Vorige week: het weekoverzicht van week 42. Wat Nederland aan Google vraagt over AI, staat in Wat zoekt Nederland over AI?. Elke dinsdag in je mail als De Radar: aanmelden op de nieuwsbriefpagina. Alle eerdere overzichten staan in het rubrieken-archief.